4 مرداد, 1394
بازیابی مجدد اقتصاد ایران:

لغو تحریم ها، رشد نیرو و اقتصاد، تحت یک توافق هسته‌ای با ایران

سرکار خانم الیزابت رازنبرگ و سرکار خانم دکتر سارا وخشوری، رئیس شرکت نیمه خصوصی اس‌وی‌بی انرژی اینترنشنال، در مورد شانس لغو تحریم های علیه ایران، و اینکه چه تاثیری بر دورنمای اقتصادی ایران برجای خواهد گذاشت، صحبت می‌کنند. قابل توجه ترین نکته، نیروگاه های هسته ای ایران است.

این گزارش راه‌حل هایی را به سیاست مداران پیشنهاد می‌کند که بتوانند با استفاده از آنها به چگونگی جهت دهی و تعریف تحریم ها پی ببرند، به نحوی که هم بتوان یک توافق هسته‌ای معتبر داشت و هم به ایران مشوق های درست را برای خاتمه دادن به قرارداد ارائه دهند.
جامعه جهانی در حال امضای یک توافقنامه با ایران، برسر برنامه های هسته‌ای این کشور است؛ که در راستای آن ایران فعالیت های غنی سازی خود را محدود، و ایالات متحده ایالات متحده و دیگر کشورها  به طور قابل توجهی از میزان تحریم های خود علیه اقتصاد ایران میکاهند. لغو تحریم های پیچیده، گسترده، چند جانبه و اجباری که وقوع آن نوید یک رشد عظیم برای اقتصاد ایران را میدهد. اگرچه وقوع این امر نه به طور ناگهانی و سریع، و نه آسان خواهد بود؛ چرا که بازشدن گره های کور روابط حقوقی و تجاری میان ایران و سیستم تجارت جهانی، کاری مشکل خواهد بود.دسترسی به بخش ها و نیروگاه های خصوصی ایران، برای ایالات متحده و متحدانش بسیار لازم و ضروری است؛ چرا که به آنها این امکان را میدهد که در صورت سرپیچی ایران از توافقات صورت گرفته، بتوانند راه مناسب برای برقراری مجدد تحریم ها علیه ایران را پیدا کنند.
فرصت های اقتصادی مرتبط با لغو تحریم های علیه ایران، موجب این می‌شود که ایران به عنوان یک تولید کننده مطرح انرژی در سطح جهانی، این قابلیت را پیدا کند که سطح تبادلات انرژی خود با دیگر کشورها را طی چند سال آینده، حداقل دوبرابر افزایش دهد. نظام بانکداری ایران به طور دائمی به سیستم تجارت جهانی متصل، و ایران شاهد سیل سرمایه گزاران مشتاق در بخش های زیادی خواهد بود.
بسیاری از سرمایه گزاران بین المللی درباره همکاری با ایران محتاط خواهند ماند، تا از ریسک تبدیل شدن به هدف تحریم ها یا از دست دادن سرمایه خود در صورت فروریختن توافقات هسته ای و برقراری مجدد تحریم ها، جلوگیری کنند.ریسک توافقات ناموفق، نگرانی های مربوط به نقش ایران در بی‌ثباتی منطقه، و مشکلات داخلی در ایران، ریسک هایی برای تجارت در ایران به وجود می‌آورند.
این مقاله راه و روشی که مطابق آن لغو تحریم های جهانی علیه ایران می‌تواند صورت بگیرد، و تاثیر آن بر وجوه اقتصادی ایران را با توجه ویژه ای بر بخش نیروگاهی ایران، به طور خلاصه بیان می‌دارد و پیشنهاداتی به سیاستمداران عرضه می‌دارد که به آنها در روشن سازی و جهت دادن به لغو تحریم ها، به طوری که هم توافقنامه ای با اعتبار داشته باشند و هم طرفین قرارداد راضی باشند، کمک میکند.
رفع تحریم های علیه ایران
رفع توده‌ی تحریم های چند جانبه علیه ایران موجب تسکین قابل توجه اقتصاد ایران خواهد شد، به طوری که ایران را برای بازگشت به سیستم تجارت جهانی و توسعه تولیدات و صادرات در بخش نفت قابل میکند. این می‌تواند به معنی شاید ۲۵ میلیارد دلار یا بیشتر، سود نفتی (با قیمت های کنونی نفت) و یک رشد دوبرابری نسبتا سریع اقتصادی طی چند سال آینده باشد، که رشد نسبتا کم سرعت فعلی را تسریع میبخشد.

رفع تحریم های جهانی به طور هماهنگ
رهبران ایالات امریکائی و اروپائی ابراز داشته اند که تحت یک توافق هسته ای با ایران، تحریم های مربوط به انرژی هسته ای علیه ایران را لغو خواهند کرد. با اعطای امتیاز توقف المان های کلیدی برنامه هسته ای خود، این می تواند به معنی آن باشد که اروپا بخش اعظمی از تحریم های خود علیه ایران را لغو خواهد کرد؛ به طور مثال تحریم صادرات نفت ایران و تحریم بانک مرکزی ایران در استفاده از سیستم های پیغام رسانی پرداخت وجه مالی اروپایی و در عین حال ایالات متحده تحریم های ثانویه اش علیه بخش های نفتی، تجارتی، و بانکی ایران را لغو خواهد کرد. همچنین به طور قطع ایالات متحده تحریم هایش علیه اکثر شرکای اقتصادی ایران را لغو خواهد کرد؛ برای مثال آن هایی که خریدارنفت ایران، یا آنهایی که خواستار سرمایه‌گزاری روی بخش نفت و گاز ایران هستند. همچنین ایران شاید به زودی بتواند به ۳۰ تا ۵۰ میلیارد دلار از طلب هایش که به خاطر تحریم ها از دریافتشان محروم بود را دریافت کند.
جدول زمانی لغو تحریم ها به دست ایالات متحده و اروپا، به طور مستقیم به توافقات هسته ای با ایران بستگی دارد که می‌تواند به کمی چهار تا شش ماه پس از اعلان توافق باشد. به همین دلیل ایران در سریع ترین حالت ممکن می‌تواند آزادی از تحریم هارا در اواخر سال ۲۰۱۵ میلادی تجربه کند.

تحریم هایی که باقی میمانند
تحریم های مربوط به حمایت ایران از تروریسم، نقض حقوق بشر، و بی ثباتی منطقه هم چنان پس از توافق هسته ای باقی خواهند ماند. این تحریم ها توسط گروه ۵+۱ “تحریم های مربوط به انرژی هسته ای” شناخته نمیشوند و به همین دلیل به توافقات هسته ای وابسته نیستند. اکثر این تحریم ها توسط ایالات متحده اعمال شده اند. چند المان از تحریم های فعلی علیه ایران ممکن است در جای خود باقی بمانند که یکی از آنها منع استفاده از ارز دلار در معاملات با ایران است که به عنوان یک تحریم مربوط به برنامه هسته ای ایران شناخته نمی‌شود و به همین دلیل توسط یک توافقنامه هسته ای لغو نخواهد شد.علاوه بر آن، بانک ها و شرکت های امریکائی یا تحت حوزهء قضائی امریکا نباید لزوما با ایران همکاری کنند و در برنامه های تجاری و سرمایه‌گزاری ایران شرکت کنند. انها توسط یک تحریم جامع محدود هستند که ساختار آن به وسعت تحریم های مربوط به برنامه ی هسته ای ایران نیست. ابقاء این تحریم بانک ممکن است یک تاثیر زنجیره ای بر روی شرکت های غیرامریکائی  داشته باشد که آنها را مجبور به حذف مواد امریکائی از عملیاتشان در ایران کند. این تحریم همچنین ممکن است یک رقابت میان کمپانی های خارجی راه بیاندازد تا تجارت،بیمه و معاملات پرداختی خود را طوری جهت ببخشند تا از بدهکاری به سیستم مالی امریکا اجتناب کنند.

احتیاطِ  بخش های خصوصی درتجارت با ایران
بسیاری از بانک ها و شرکت های بین المللی به شدت در مورد برقراری روابط تجاری با ایران محتاط هستند و قبل از شروع سرمایه‌گزاری و تجارت با ایران به آهستگی عمل میکنند. یک دلیل عمده این موضوع گذشته ایران در غنی سازی قاچاقی اورانیوم، دور زدن تحریم ها و این است که ممکن است ایران در آینده به تعهدات خود عمل نکند. اگر ایران به تعهدات خود عمل نکند، امریکا و متحدانش قول داده اند تا تحریم ها را مجددا اعمال کنند، که این امر موجب از دست رفتن سرمایه های شرکت های بین المللی و صدمه دیدن شهرت و اعتبارشان می‌شود. با وجود چنین شرایطی سرمایه گزاران خارجی ممکن است خود را مورد جریمه یا حتی تحریم های جدی پیدا کنند. شرکت های ایرانی همچنین در چنین شرایطی نسبت به بازگردانی سرمایه خود از خارج از مرز بی میل خواهند شد. به عنوان یک نگرانی افزوده، بانک های بین المللی نسبت به گیر افتادن در دام انحرافات ایران مثل پولشوئی و یا رابطه شرکت های ایرانی که هنوز تحت تحریم های مربوط به تروریسم و نقض حقوق بشر هستند، بسیار محتاط هستند. سرمایه گزاران خارجی ابتدا باید از سودمند بودن همکاری با شرکای ایرانی خود مطمئن شوند تا از ریسک تحت تحریم قرار گرفتن خود جلوگیری کنند.
یکی دیگر دلایل قابل توجه احتیاط بخش های خصوصی در برقراری روابط تجاری جدید با ایران، توانایی بالقوه کنگره امریکا یا رئیس جمهور بعدی آن است که ممکن است لغو تحریم هارا به تاخیر بیاندازد یا حتی آن را دوباره برقرار سازد. در آینده قانون گذاران همچنین می‌توانند تحریم های جدیدی علیه ایران به دلیل پشتیبانی کردن از تروریسم و نقض حقوق بشر تنظیم کنند که این عمل می‌تواند موجب ایجاد تردید و آشفتگی در بخش های خصوصی درباره جهت گیری  و وسعت رهایی از تحریم ها، و کندی عوامل محرک، و ارزش این رهایی برای ایران شود.

اقتصاد و تولیدات نیروگاهی ایران پس از توافق بالقوه هسته ای
لغو تحریم های عمده بانکداری، نیروگاهی، و دیگر بخش های اقتصادی ایران در صورت برقراری توافق هسته ای، هم یک ترقی واقعی و هم یک ترقی روانی بر اقتصاد و دولت ایران به دنبال خواهد داشت بازیابی توانایی صادرات محصولات نفتی، که از سال ۲۰۱۲ توسط بانک بین المللی صورت گرفت، یک تاثیر فوری بر روی ایران خواهد گذاشت. این موضوع می‌تواند به تهران در کاهش تورم با قدرتمند کردن و تثبیت واحد پولی خود کمک کند. همچنین افزایش میزان تجارت و سرمایه‌گزاری خارجی باعث ایجاد انگیزه برای کار آفرینی، تولید ارز و قدرت خرید می‌شود. رئیس جمهور حسن روحانی گفته است که توافقات “یک صفحه جدید را با دنیا باز خواهد کرد” و راه را برای پیشرفت، توسعه و ثبات هموار خواهد کرد. درضمن، وزیر نفت آقای نامدار زنگنه اظهار داشته است که ایران قصد دارد تا تولیدات خود را در بخش نیروگاهی به یک میلیون بشکه در روز، آن هم تنها در عرض چند ماه پس از امضای توافق نامه، افزایش دهد؛ که میزان تولیدات روزانه ایران به عدد ۴ میلیون بشکه نفت و یک میلیون بشکه فراورده های نفتی تا سال ۲۰۱۷ یا ۲۰۱۸ میلادی میرسد. یک تخمین واقع گرایانه تر، افزایش ۸۰۰ هزار بشکه ای تولید نفت، آنهم پس از شش ماه خواهد بود.

فعالیت های تجاری جدید
پس از لغو تحریم ها، اروپائی ها،آسیائی ها، خاور میانه ای ها و دیگر اطباع غیر امریکائی اولین هائی خواهند بود که برای ایجاد معاملات و قرارداد های مالی و نیروگاهی وارد ایران میشوند. فعالیت های تجاری اولیه همچنین شامل شرکت های سرمایه‌گزاری غیر امریکائی، در دیگر زمینه ها، برای مثال کشاورزی،کشتیرانی،ساخت و ساز،اتومبیل،ارتباطات،بهداشت و فرودگاه نیز می‌شود. معاملات اولیه بسیار محتملند که به صورت کوتاه مدت و با پرداخت یا استهلاک بسیار سریع باشند.
برنامه های نیروگاهی
برنامه های تولیداتی و پتانسیل
اولویت های ایران برای توسعه بخش انرژی و نیرو سه لایه دارد: یک بازیابی کوتاه مدت صادرات نفت، به طوری که شرایط بحرانی سال ۲۰۱۲ میلادی جبران شود.
برنامه های جدید برای سرمایه‌گزاری های نیروگاهی
شرکت نفت ملی ایران  در حال برنامه ریزی برای معرفی ۴۰ پروژه اماده برای مزایده پس از لغو تحریم هاست.

مفهوم بازیابی مجدد اقتصاد ایران
به دنبال لغوعمده تحریم ها ، بازیابی مجدد اقتصاد ایران چندین تاثیر بر روی سیستم تجارت جهانی خواهد گذاشت که سران امریکا را نگران، و آنها را مجبور به تهیه چند ملزومِ اقتصادی مهم می‌کند. به عنوان یک عامل اساسی هم در ثبات و امنیت بازار جهانی انرژی و هم در ثبات و امنیت سیاسی خاور میانه، امریکا علاقه شدیدی به دانستن نحوه تغییر مسیر ایران پس از امضای توافق‌نامه دارد. مدیران فعلی اقتصاد ایران ممکن است شرایط سختی را برای تزریق کردن پول های طلب ایران به کشور که به بیش از ۱۰۰ میلیارد  دلار میرسد،تجربه کنند.

تاثیرات بازار نیرو و انرژی
لغو بالقوه تحریم های روی ایران تاثیر بسزایی بر روی بازارهای جهانی سوخت، آن هم در کوتاه مدت نخواهد داشت؛ اگر چه میتواند  تاثیرات موقتی بر روی قیمت نفت و تاثیرات قابل توجهی بر روی قابلیت جذب سرمایه و سود داشته باشد. علاوه بر آن تمرکز شدید ایران بر روی تولیدات گاز های طبیعی  در نیمه بلند تا بلند مدت شاید به آن معنا باشد که ایران تاثیر چندانی بر تعادل بازار نفت در بلند مدت نخواهد داشت؛ هرچند که زمینه منابع گسترده اش چنین پتانسیلی را فراهم میکند. البته شاید تاثیر چشم گیری بر مکانیک های استفاده و تجارت گاز منطقه ای داشته باشد؛ به خصوص از طریق لوله کشی. درمیان کشورهای تولید کننده نفت حوزه خلیج فارس، ایران در مقابل رقیب هم منطقه ای خود و رهبر غیررسمی اوپک یعنی عربستان سعودی، بر سر سهم در بازار کشمکش های زیادی را تجربه خواهد کرد چرا که قیمت های پایین تا یک سال آینده یا پس از آن باقی خواهند ماند. عربستان سعودی در حال حاظر با وجود قیمت پایین و انتظارات از ورود دوباره ایران به بازار، در حال تولید به مقدار بسیار بالا و تاریخی است که با این وجود بسیار نامحتمل است که ایران بتواند سهم بیشتر و سودده تری در بازار داشته باشد.

پیشنهادات
امریکا و متحدانش در حال مذاکرات هسته ای با ایران برای باز کردن درهای اقتصادی و سیاسی هستند و باید گام های متفاوتی  برای روشن سازی امکان وجود یک توافقنامه، فعالیت های تحاری جدید و معیارهای برقراری دوباره تحریم ها بردارند؛ امریکا همچنین باید اجازه ایجاد چند رابطه تجاری با ایران، برای اهداف استراتژیک را بدهد. چند پیشنهاد قابل اجرا در زیر آورده شده اند.
روشن‌سازی و منتاسب ساختن لغو تحریم ها و معیارهای اعمال مجدد آنها
جدیت ۵+۱ در اهدافش را اثبات میکند تا بتواند راه های قانونی جدیدی برای فعالیت های تجاری با ایران بسازد و قرارداد هسته ای را به مرحله پیاده سازی برساند که هردوی این امور به افزایش اعتبار قرارداد و پایبندی ایران به آن کمک میکنند. مقامات کاخ سفید، خزانه داری، و همکارانشان در اروپا و شورای نگهبان سازمان ملل، باید همچنین یک رهنمود عمومی هماهنگ درمورد معیار ها و مکانیک های برقراری دوباره تحریم ها برروی ایران، در صورتی که ایران از قبول امضای قرارداد سر باززند منتشر کنند. این رهنمود باید شامل پروتکل های مورد استفاده برای بازداشت بخش خصوصی از ادامه کار باشد.
پشتیبانی و توسعه تنظیماتی
ملزومات جدید مربوط به لغو تحریم ها به طور مهمی نیازمند تیم کارمندان جدید است که به طور اختصاصی روی این موضوع تلاش کنند. این آژانس ها باید گروهی بزرگ از مقامات مربوطه را تشکیل دهند که در مورد تغییرات تحریم های علیه ایران در حوزه عمومی و خصوصی کار کنند.
اجازه دادن به شرکت های امریکائی برای همکاری با ایران در بعضی زمینه ها
دپارتمان خزانه داری باید چند مجوز به شرکت های امریکائی برای همکاری در بعضی فعالیت های مالی و سرمایه گزاری و تجارت در ایران اعطا کند. این عمل شرکت های امریکائی را در سطح برابری با شرکت های دیگر در رابطه با سرمایه گزاری در ایران قرار میدهد و به آنها توانائی رقابت برای شرکت در فرصت های تجاری سودمند را میدهد. این عمل همچنین به شرکت های اروپائی زیادی که به دلیل مشارکتشان در اقتصاد امریکا تحت قوانین امریکا هستند یک علامت دلگرم کننده میدهد که شاید بتوانند به تشکیل همکاری ها و سرمایه گزاری های قانونی بپردازند. و در آخر چنین کاری راه ورود شرکت های امریکائی و اروپائی به ایران را بسیار ساده میکند که به تعادل علاقه شدید چین به همکاری با ایران بلافاصله پس از لغو تحریم ها کمک میکند.
تشویق به جهش های اقتصادی در بخش های خلیجی
مقامات امریکا و دپارتمان های خزانه داری باید درصدد همکاری با کشور های حوزه خلیج فارس، به ویژه متحدانی مثل عربستان سعودی، امارات متحده عربی، و عراق باشد تا بتواند حالت ارتجاعی اقتصادی را در برابر قیمت های پائین نفت که دلیل آن تولیدات قدرتمند و دنباله دار اوپک است، افزایش دهد.

نتیجه‌گیری
صورت گرفتن یک توافق هسته ای با ایران سرازیر شدن سیل عظیمی از سرمایه به ایران را به دنبال نخواهد داشت؛ این عامل شاید اعتماد ایران و ساختار اشتیاق آن برای پایبندی به قرارداد را از بین ببرد. نگهداری بعضی از تحریم های علیه ایران، حتی در بهترین شرایط برای سیاست های هسته ای، و خطر تحمیل دوباره تحریم های سخت اقتصادی، اگر ایران قرارداد را دور بزند، به طور پیوسته به کم کردن احتمال شرایطی که میتوانست مشتاقانه یا حتی همیشگی برای سرمایه گزاری در ایران تصور شود میپردازد. علاوه برآن، بانک ها و شرکت های بین المللی در اعمال نقشه ها و برنامه هایشان به خصوص در بخش نیروگاهی درنگ خواهند کرد تا در شرایط مناسب و کم ریسکی به اجرایشان بپردازند. امریکا در شرایطی میتواند به خواسته های استراتژیکی اش برسد که یک رهنمود واضح و روشن برای آسان تر کردن روابط تجاری با ایران، پس از برقراری توافق هسته ای، منتشر کند. برقراری راه های قانونی برای گسترده سازی روابط تجاری و مشمول به بخش خصوصی، به ایجاد روابط سازنده کمک میکند که خود میتواند عاملی برای آسان تر شدن ایجاد روابط و صادرات و واردات میان ایران و امریکا شود. در بازگشت، این موضوع برای پیداکردن مشکلات و نگرانی ها میان دو کشور، و همچنین ثبات منطقه و ثبات بازار انرژی مهم خواهد بود. به علاوه، لغو تحریم ها شاید بهترین سیاستگذاری بیمه مانند در سیاست های هسته ای باشد که به ایران عوامل اشتیاق آور قدرتمندی برای موافقت با قرارداد را میدهد و وجود خطر اعمال دوباره تحریم ها در صورت موافقت نکردن ایران با قرارداد، یک بازدارنده قدرتمند از تخلف است.

بدون دیدگاه

نظرات بینندگان

نظرات بینندگان

پر کردن قسمت ستاره الزامی میباشد.