2 بهمن, 1394
مقاله اختصاصی نایب رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین برای دفاع اقتصادی

چالش های اساسی اقتصاد ایران بعد از برجام چیست و چه باید کرد؟

مجیدرضا حریری، عضو اتاق بازرگانی ایران و نایب رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین- در حال حاضر رکود تورمی یکی از اصلی ترین چالش های اقتصاد ایران است که در چند ماهه گذشته تشدید یافته است.

با نگاهی به شرایط کنونی اقتصاد سیاسی کشور می توان به علل تشدید رکود پی برد. به نظر می رسد تشدید رکود دارای چند علت است: اول اینکه اقتصاد کشور تحت تاثیر مسائل سیاسی قرار گرفته و از طرفی حقایق اقتصادی برای مردم روشن نیست. اگر به صورت واقعی تاثیر رشد منفی کشور را در طی دو سال ۹۲-۹۱ در نظر بگیرم رشد، رونق و خروج از رکود اقتصادی در کوتاه مدت توقع نابجایی است. در این راستا دولت برای خروج از رکود دو موضوع را برنامه ریزی کرده بود تا به وسیله آنها وضعیت اقتصاد را سروسامان دهد. اولین مسئله، به سرانجام رسیدن زود هنگام مذاکرات هسته ای است. زمانی که دولت در سال ۹۲ بر سر کار آمد تصور می کرد می تواند مشکلات اقتصادی کشور را با مذاکرات ۱+۵ در کوتاه مدت حل کند. اما همانطور که شاهد هستیم حدود ۳۰ ماه از این مذاکرات می گذرد ولی هیچ نتیجه ای حاصل نشده است و تازه قرار است قصه برجام اجرایی شود.

دومین مسئله قیمت نفت است. همانطور که می دانیم قیمت و درآمدهای نفتی از عوامل تعیین کننده در ساختار اقتصادی کشور است. قیمت نفت که به طور متوسط ۷۰ دلار بود در حال حاضر به دلیل عوامل مختلف فنی و سیاسی کاهش یافته و به حدود ۳۰ دلار رسیده است. وابستگی برنامه ها و بودجه دولت به درآمدهای نفتی سبب شده تا افت قیمت، اقتصاد ایران را با چالش جدی روبرو نماید. با توجه به دو موضوع مذاکرات و قیمت نفت قاعداتا این مسائل و تغییراتی در اقتصاد دارای تاثیرات اساسی و بلندمدت است و و از طرف دیگر تبعات این موضوعات به زودی قابل حل نیست.

اقتصاد کشور متکی بر نفت است بنابر این خروج از رکود مستلزم زمان زیاد و برنامه های دقیق تری است. به نظر بنده سرمایه ای نیست که از خارج وارد مملکت نشده باشد چه دلارهای کشور ما که در خارج است و چه سرمایه گذار خارجی و سرمایه های ایرانی ها که در خارج است. لذا بنا بر ارزی که در دست داریم این حجم از سرمایه ها نیز نمی تواند کشور را از رکود خارج کند.

با توجه به این که سیستم بانکی و بورس از سیستم هایی است که در ۱۰ سال اخیر منحرف بوده و آسیب دیده است. بنابراین برای تامین سرمایه باید راه حلی را در پیش گرفت. در کشور ما برای خروج از رکود باید قدرت خرید مردم را بالا برد برای بالا رفتن قدرت خرید مردم باید پول در جامعه گردش داشته باشد. حتی عملیات عمرانی که باعث چرخش پول است نیز در سه سال اخیر کاملا در رکود مطلق قرار گرفته است. به یقین بحث رکود در کشور ما از طرف تقاضا با تحریکات معمول و اندازه های کوچک تحریک نمی شود. بنابراین در این خصوص دو راهکار وجود دارد. ۱- در نظر گرفتن برنامه هایی که باعث تحریک تقاضای داخلی بر تورم می شود و اثر گذار است. ۲- بیشتر از آن باید به فکر تحریک تقاضای خارجی باشیم باید برای تحریک تقاضای خارجی در محصولات غیر نفتی که کار سختی است نیز فکر کرد. علت انکه در امر صادرات محصولات غیر نفتی نتوانسته ایم به نقطه مطلوب و شایسته خود برسیم این است که سیستم تولید کالای رقابتی و قابل عرضه در بازارهای بین المللی وجود ندارد یا بسیار کم است. به نظر بنده کشور ما نیازمند یک اجماع حقوقی است و از طرفی باید حقایق را در میان مردم مطرح کنیم و از مردم بخواهیم انتظارات خود را محدود کنند یا با یک شرایط اقتصاد ریاضتی حرکت کنیم تا به مرحله بعدی برسیم تا بتوانیم اثرات میان مدت رفع تحریم ها را پشت سر بگذاریم.

حال اگر ما در رابطه با رکود صحبت کنیم یا نکنیم، رکود واقعیتی است که به شدت اقتصاد و جامعه ما را رنج می دهد. برنامه های دولت چندان از کارامدی لازم برای خروج از رکود برخوردار نبوده است. بسته های خروج از رکود دولت از این ستون به آن ستون است تا باعث حرکت و گشایش شود. اما طراحان بسته و فعالان اقتصادی نیز می دانند با این بسته ها راه خروج برای این رکود بزرگ اقتصادی امکان ندارد. با این بسته و مشابه آن نمی توان از رکود اقتصادی خارج شد و فقط خودروهای مانده در پارکینگ و انبارهای خودروسازان فروخته شده است. توجه مشترک همه طرح‌های دولت ، خودروسازان داخلی است.

به اعتقاد من یکی از مهم ترین موانع بر سر رشد اقتصادی کشور اندازه دولت است. برای خروج از رکود اقتصادی باید این را بپذیریم که دولت کوچک شود و همه کارها را به مردم و بخش خصوصی واگذار کند تا همه فعالیتها رقابتی شود. در بعد داخلی بایستی دولت به سمت توسعه صنایع متوسط و کوچک برود تا بتواند ضمن تحریم تقاضای داخلی رونق در این بخش ایجاد نماید. صنایع کوچک و متوسط، به نوعی شاه‌بیت خروج از رکود تورمی اقتصاد ایران است، بر همین اساس باید تکیه‌گاه اصلی خروج از رکود، توجه به صنایع کوچک و متوسط باشد و از سوی دیگر، بخش‌های پیش‌رو صنعت و تولید که اساس اقتصاد ایران را تشکیل می‌دهند، باید مورد توجه واقع شوند. در بعد تقاضای خارجی نیز بایستی توجه ویژه به صادرات گردد. مقوله صادرات از دیگر مسائل مهم و مورد نیاز کنونی اقتصاد کشور است. بایستی با حمایت و برنامه ریزی مدون به سمت توسعه ظرفیت های صادراتی غیرنفتی حرکت کنیم.

بدون دیدگاه

نظرات بینندگان

نظرات بینندگان

پر کردن قسمت ستاره الزامی میباشد.