16 دی, 1394
در دومین جلسه از نشست‌های تخصصی اقتصاد دانش بنیان مطرح شد:

ضرورت تهیه شاخص بومی برای اقتصاد دانش‌بنیان

دومین نشست تخصصی اقتصاد دانش بنیان با موضوع «اقتصاد دانش بنیان؛ تعاریف، شاخص‌ها، نقش دولت‌ها و دلالت‌های آن برای ایران» با حمایت معاونت سیاست‌گذاری و ارزیابی راهبردی معاونت علمی و فناوری و با حضور جمعی از پژوهشگران و اساتید با ارائه دکتر فرهاد رهبر و دکتر میثم امیری برگزار شد.

در آغاز این نشست، روح‌الله ابوجعفری مدیر گروه اقتصاد دانش‌بنیان پژوهشکده مطالعات فناوری ریاست جمهوری، با اشاره به اهمیت مفهوم‌پردازی اقتصاد دانش بنیان در اقتصاد مقاومتی گفت: پژوهشکده مطالعات فناوری به دنبال آن است تا نگاه مکاتب مختلف اقتصادی به بحث اقتصاد دانش‌بنیان را مورد بررسی قرار دهد و نسخه مناسب برای ایران را ارائه کند.

ابوجعفری خاطر نشان کرد: سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی و مکاتب هترودکس، مانند اقتصاد تکاملی و اتریشی به مفهوم اقتصاد دانش‌بنیان پرداخته‌اند.

وی افزود: در این نشست به‌دنبال آن هستیم که با توجه به اهمیت نقش دولت‌ها در اجرای سیاست‌های اقتصاد دانش‌بنیان، نقش دولت‌ها در گسترش این مفهوم بررسی شود.

در ادامه جلسه میثم امیری، عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به رویکرد مسلط در اقتصاد در حوزه اقتصاد دانش بنیان و تاریخچه استفاده علم در دانش اقتصاد و تغییراتی که علم در اقتصاد و رشد آن داشته‌است، اظهار کرد: نمی‌توان گفت اقتصاد دانش بنیان برای تولید ثروت تنها به فناوری‌های بالا متکی است، بلکه در اقتصاد دانش بنیان نیاز است که تولید، توزیع و انتشار دانش در تمامی صنایع حضور داشته‌باشد تا بتواند منابعی جدید برای رشد و اشتغال ایجاد کند.

امیری با اشاره به عوامل شکاف میان ملت‌ها گفت: در گذشته کشورهای فقیر و غنی بر اساس سرمایه فیزیکی و انسانی خود شناخته می‌شدند، اما در حال حاضر شکاف توسعه بر مبنای دانش قابل توضیح است.

تعاریف و شاخص‌های اقتصاد دانش بنیان

امیری در ادامه با اشاره به تعاریف ارائه شده از اقتصاد دانش بنیان توسط سازمان همکاریهای اقتصادی و توسعه OECD و کمیته اقتصادی آسیا و اقیانوسیه APECگفت: برخی از شاخصها توسط کشورهایی مانند استرالیا و مالزی برای ارزیابی وضعیت آن کشورها توسعه داده شده است. اما در میان شاخص های موجود شاخص بانک جهانی دارای پوشش مناسب از تحولات اقتصاد و دانش است.

وی دارا بودن دو زیرشاخص دانش KI و شاخص اقتصاد دانش بنیان KEI را ویژگی خوب این شاخص دانست و افزود: این دو زیرشاخص برای ما امکان مقایسه وضعیت کشورهای مختلف را فراهم می‌کند. جایگاه ایران در سال ۱۹۹۵ در شاخص بانک جهانی ۱۰۵ و در سال ۲۰۱۲ جایگاه کشورمان ۹۴ بوده‌است و متاسفانه کشور ما لب مرز میان کشورهای با اقتصاد دانش بنیان پایین قرار گرفته‌است.

این عضو هیات علمی دانشگاه ادامه داد: کشور ما در شاخص دانش وضعیت بهتری دارد، اما رژیم نهادی امکان استفاده از این دانش در سیستم اقتصادی را نداده ‌است و ما نتوانستیم دانش را در اقتصاد به‌کار ببریم.

چگونگی دخالت دولت در اقتصاد دانش بنیان

درادامه نشست، امیری، پیرامون لزوم دخالت دولت در اقتصاد دانش بنیان اظهار کرد: دلایل ورود دولت را می‌توان به دو حوزه شکست بازار و شکست نظام نوآوری تقسیم کرد. دولت باید در حوزه‌هایی ورود کند که بازار توان ورود کارا در آن حوزه را ندارد.

وی ادامه داد: در نظام‌های نوآوری، سرمایه‌گذاری که صورت می‌گیرد با ریسک‌های بالا همراه است و بنگاه‌ها معمولا ریسک‌گریز‌هستند و دولت باید در آن ورود کند. حمایت از بخش خصوصی و سرمایه‌گذاری در زیرساختها از موارد نیاز به حضور و دخالت دولت محسوب می‌شوند.

امیری در ادامه با بیان این که اقتصاد دانش محور زاییده یک اقتصاد پویا و چابک است که دارای درآمد سرانه و مشخصات اقتصادی یک کشور پیشرفته است و استقرار آن در جامعه­ای در حال توسعه با دشواریهای فراوانی روبروست، افزود: وقتی بخش‌های گوناگون اقتصادی از جمله صنعت و خدمات و کشاورزی هنوز به شرایط مناسبی نرسیده‌اند و دچار مشکلاتی هستند، نمی‌توان به راحتی یک بخش جدید را در سطحی بسیار پیشرفته باکارایی لازم به حرکت درآورد، زیرا زیرساخت‌های لازم را که زاییده اقتصاد پیشرفته است در اختیار ندارد. لذا بازسازی بخش‌های صنایع و خدمات و کشاورزی برای کمک به ایجاد زمینه اقتصاد دانش بنیان ضروری است. باید نگاهی سیسستمی و همه جانبه به ارائه سیاست‌ها داشته و نباید نگاهی تک بعدی داشت.

راهکارهای توسعه اقتصاد دانش بنیان

رهبر، عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، درباره مهم‌ترین راه‌کارها و سیاست‌های کلان دستیابی به اقتصاد دانش‌محور گفت: توجه به دانش و نوآوری به عنوان محرک رشد پایدار اقتصادی، تعیین متولی اقتصاد دانش بنیان در کشور و محاسبه و تحلیل مستمر شاخص‌های اقتصاد دانش محور، بهره گیری از چارچوب‌های نظری اقتصاد دانش و نظریات توسعه دانش در تدوین برنامه های توسعه کشور، ایجاد شبکه های تولید، انتشار و به کارگیری دانش در کشور، توجه به ایجاد توازن در متغیرهای اقتصاد دانش محور در برنامه های توسعه، بخش مهمی از راه‌کارهای ضروری تحقق یک اقتصاد دانش محور هستند.

وی با اشاره به  توانمندسازى بخش غیردولتی براى مشارکت درتولید علم وفناورى، افزایش میزان همکاری‌های علمی بین المللی و تعامل فعال و مناسب با سازمان‌های جهانی، بین المللی و منطقه‌ای، به عنوان دیگر راه‌کارهای تحقق اقتصاد دانش‌محور، ادامه داد: نهادینه کردن مدیریت دانش در جامعه و نهادهای علمی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، دفاعی و امنیتی کشور، فرهنگ سازی دانایی محور در تعامل حوزه ها به خصوص حوزه های اقتصادی و تدوین راهبرد های توسعه صنعتی کشور از جمله این راه‌کارها هستند.

منبع : بنیاد نخبگان

مطالــــب مرتبط
بدون دیدگاه

نظرات بینندگان

نظرات بینندگان

پر کردن قسمت ستاره الزامی میباشد.