17 دی, 1394
جمشید پژویان در گفتگوی تفصیلی با دفاع اقتصادی :

مشکل اقتصاد ایران اصلاح ساختارها است نه لغو تحریمها؛ اتفاق مثبتی تاکنون نیفتاده

دکتر جمشید پژویان، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه در گفتگو با دفاع اقتصادی معتقد است طرح های اقتصادی دولت اصلا موفق نبوده و خروجی و نتیجه این طرح ها در راستای حمایت از تولید ملی نبوده است.

وی میگوید: در واقع طرحهای اقتصادی که دولت تاکنون پیشنهاد کرده، اثرات منفی و بدون هیچ اثر مثبت بوده است. وی با اشاره به طرح اخیر وام ۲۵ میلیونی خرید خودرو نیز به دفاع اقتصادی گفت: در طرح وام ۲۵ میلیونی که دولت اخیرا آن را اجراء کرده آنچه که در عمل اتفاق افتاد بدهکار شدن مردمی بود که دارای درآمدهای متوسط و پایین هستند. این مردم به خاطر تحقق آرزوهایشان ۲۵ میلیون تومان وام گرفتند و اتومبیل هایی را خریداری کردند که باید اقساط آن را پرداخت کنند، این در حالی است که این اتومبیل ها دارای کیفیت پایین بوده و از طرفی دیگر منابع بانکی نیز به مقدار قابل توجهی از مسیر اصلی خود خارج شد.

 با توجه به برنامه ها و تلاش هایی که دولت در عرصه اقتصاد به ویژه در راستای حمایت از تولید ملی انجام می دهد به نظر جنابعالی چه میزان این اقدامات موثر بوده است؟ به بیان دیگر چه میزان طرح های اخیر دولت برای خروج از رکود موفق بوده است؟

دکتر جمشید پژویان: دولت تدبیر و امید با پیگیری توافق هسته ای و اقداماتی که در عرصه اقتصادی وعده داده بود، امید در جامعه را افزایش داد، ولی متاسفانه با گذشت زمان آن موفقیتی که در زمینه‌های اقتصادی می توانست کسب و کار را به رونق درآورد، ایجاد نشد. به نظر من این طرح ها اصلا موفق نبوده و خروجی و نتیجه این طرح ها در راستای حمایت از تولید ملی نبوده است. در واقع طرحی که دولت پیشنهاد کرد اثرات منفی و بدون هیچ اثر مثبت در برداشته است. به طور مثال در طرح خرید اتومبیل که دولت اخیرا آن را اجراء نمود آنچه که در عمل اتفاق افتاد بدهکار شدن مردمی بود که دارای درآمدهای متوسط و پایین می باشند. این مردم به خاطر تحقق آرزوهایشان ۲۵ میلیون تومان وام گرفتند و اتومبیل هایی را خریداری نمودند که باید اقساط آن را پرداخت کنند این در حالی است که این اتومبیل ها دارای کیفیت پایین می باشد و از طرفی دیگر منابع بانکی نیز به مقدار قابل توجهی از مسیراصلی خود خارج شد. به بیان دیگر وام ۲۵ میلیونی خودرو در تخصیص منابع به بخش صنعت انحراف ایجاد کرده است. طرح خرید اتومبیل هیچ کمکی به خودرو سازان نکرده است. هرچند که با این طرح بخشی از انبار خودرو سازان خالی شد ولی به هیچ وجه رکود بخش صنعت خودرو متوقف نشد.

به نظر شما علت اصلی عدم موفقیت طرح های دولت در جهت خروج از رکود و حمایت از تولید ملی چیست؟ مشکل را باید در کجا جست و جو کرد؟

دکتر جمشید پژویان: به نظر من دلیل این موضوع بسیار روشن است که مشکل از کجاست، مشکل در عدم کارایی اقتصاد است. وقتی که بازده بخش صنعت ۵ الی ۶ درصد می باشد و بهره وری عامل کار و سرمایه پایین است، ولی در مقابل بازده بخش تجارت و بخش ساخت و ساز قبل از آن که با رکود مواجه شود ۳۰۰ الی۴۰۰ درصد است در چنین شرایطی به نظر شما چه کسی دنبال سرمایه گذاری در بخش صنعت خواهد شد؟

آن هم بخش صنعتی که بازارهایش عمدتا انحصاری است و در آن رانت هایی وجود دارد که در دست دولت است و آن را به عده خاص می دهد. حضور خود دولت نیز اجازه ورود بخش خصوصی را نمی دهد. از طرف دیگر سیاست‌های غلط اقتصادی که دولت طی چند سال اخیر در پیش گرفته، به دلیل آنکه یک مجموعه سیاست‌های مناسب و ساختاری را مورد هدف قرار نداده، به دوام مشکلات دامن زده است. متاسفانه دولت صرفا به سیاست‌های پولی و سیاست‌هایی که قادر به حل مشکلات ساختاری نیست مشغول است. یکی دیگر از مشکلات در عرصه اقتصادی که سبب نابسامانی شده، فقدان یک انسجام، همبستگی و پیوستگی در مجموعه دولت جهت هدایت اقتصاد منطبق بر یکسری سیاست‌های ساختاری اقتصادی است.

به نظر شما تبعات بلند مدت این رویکرد دولت به ویژه در طرح های اقتصادی دولت چیست؟

دکتر جمشید پژویان: به نظر من هیچ اتفاق بلند مدتی در آینده رخ نخواهد داد به علاوه این که مردم به بانک بدهکار هستند و باید این بدهی را به سیستم بانکی پرداخت کنند. متاسفانه منابع زیادی از سیستم بانکی به طور بیهوده مصرف شده است.

با توجه به مشکلات ساختاری که در اقتصاد ایران وجود دارد، به نظر شما چه طرحی برای حمایت از تولید ملی موثر است تا بخش تولید داخلی کشور جانی دوباره بگیرد؟

دکتر جمشید پژویان: پاسخ به این سوال بسیار ساده است. مسئله اصلی رفع مسائل ساختاری است. آن چیزی که بر همگان مشخص و روشن می باشد، این موضوع است که اقتصاد ایران طی چند دهه اخیر رکود تورمی را تجربه کرده است. در دولت های مختلف این موضوع وجود داشته و لذا متعلق به یک دوران خاص نیست. البته در طول این سال ها رکود تورمی در کشور با نوسان همراه بوده است ولی همواره یکی از مشکلات اقتصاد ایران به شمار آمده است. اینکه اقتصاد ایران با چنین مشکلی مواجه است به این موضوع برمی گردد که مشکل اصلی اقتصاد ایران طرف عرضه و تولید است. مشکل اصلی ما در مبانی خُرد اقتصاد است که علامت صحیح را به اقتصاد نمی دهد. این علائم تخریب شده اند. این مسئله به نظر من همچنان پابرجا است. به اعتقاد من تا زمانی که مشکلات مبانی خرد اقتصاد، حل نشود، روال بر همین طریق است و شاهد رکود تورمی خواهیم بود. تاکنون من برنامه ای را برای افزایش کارایی در اقتصاد ایران ندیدم که منجر به افزایش بهره وری و رشد تولید شود. یکی از این مبانی اصلاح نسبی قیمت ها از جمله قیمت حامل های انرژی، قیمت نسبی پول یعنی نرخ سود بانکی است. من هیچ علائمی برای اصلاح این موارد در اقتصاد ایران مشاهده نمی کنم.

شاخص های کلان اقتصاد بر اساس مبانی خرد حرکت می کنند. یعنی اگر سطوح خرد اصلاح نشود، تورم همچنان بر سر جای خود باقی است، بیکاری همچنان وجود خواهد داشت و رشد پایین هم همواره وجود خواهد داشت. بدون اینکه شما زیربنای اقتصاد و شاخص های خرد را اصلاح کنید اصلا برنامه های دیگر و اصلاح اقتصاد کلان معنا ندارد. این واقعیتی است که سی سال همواره بر ان تاکید کرده ام. اصل مسئله اقتصاد ایران در نامناسب بودن جاده است. .. بسترها مهیا نیست. لذا ماشین اقتصادی که در این جاده حرکت می کند، هیچ تبعیتی از راننده ندارد.

شرایط جدید اقتصاد ایران چه قدر می تواند در حمایت از تولید ملی موثر باشد؟ به بیان دیگر اقتصاد پسا تحریم که قرار است همراه با لغو تحریم ها باشد آیا برای تولید ملی مفید است یا مضر؟

دکتر جمشید پژویان: از زمان بسته شدن سفارت آمریکا در ایران ما با تحریم‌های آمریکا و غرب مواجه بودیم. البته این تحریم ها با شدت و ضعف همراه بوده است. ولی به طور کلی این تحریم‌ها به صورت کم و بیش بوده است. این تحریم اخیر در سال ۹۱ بود که شدیدترین اثر را گذاشت. چون در واقع تحریم نفت ایران آن هم در شرایطی که اقتصاد ما بیشتر از همیشه متکی به درآمدهای نفتی بوده و چیزی نزدیک ۱۰۰ میلیارد دلار واردات داشتیم و اقتصاد داخلی به آنها متکی بوده این یک ضربه بسیار محکمی بود که به اقتصاد ما خورد و چون این اقتصاد هم آمادگی نداشته یا به عبارت دیگر طی تمام این سال‌ها اقتصادمان را یک اقتصاد کارآمد و مقاوم تربیت نکردیم باعث شد که این ضربه و فشار برای ما شدیدتر باشد. به طور کلی به سبب وضع تحریم ها بر اقتصاد ایران فشار وارد و بر برخی از بخش ها هزینه بار شده است. به طور مثال درآمدهای ارزی کشور کاهش یافته است و شاهد کشش قیمتی به ویژه در قیمت ارز بوده ایم، ولی ربطی به عدم کارائی اقتصاد ایران ندارد. عدم کارائی در اقتصاد ایران چندین دهه است که تبعات منفی بر اقتصاد داشته است. این درحالی است که در این چند دهه تاکنون هیچ اقدامی در اصلاح این ساختار معیوب نشده است. اگر تحریم ها برداشته شود و بخشی از منابع ارزی ما آزاد گردد یک تنفسی به دولت خواهد داده می شود تا بتواند کسری بودجه خود را جبران نماید تا شاید برخی از طرح های عمرانی خود را اجراء کند.

بدون دیدگاه

نظرات بینندگان

نظرات بینندگان

پر کردن قسمت ستاره الزامی میباشد.