24 آذر, 1394
گفتگوی تفصیلی دفاع اقتصادی با وزیر اسبق نفت:

سیاست‌های اقتصادی دولت کمکی به تولید نمی‌کند؛ نرخ سود کاهش یابد

مهندس محمد غرضی، وزیر اسبق نفت، در گفتگوی تفصیلی با خبرنگار دفاع اقتصادی با بیان اینکه شرایط اقتصاد کشور با اقتصاد های توسعه یافته بسیار متفاوت است، گفت: اگر نگاهی به فرآیند تولید در ایران و دیگر کشورها بیندازیم به وضوح متوجه خواهیم شد که به طور اساسی مقوله تولید با یکدیگر متفاوت است.

در دنیا و اقتصادهای توسعه یافته، هیچ تولیدی را نمی توان یافت که ۱۵ الی ۲۰ درصد سوددهی داشته باشد. به طور معمول در دنیا تولیدات بین ۲ تا ۵ درصد سود می دهد. وی معتقد است که نرخ سود بانکی و نرخ تورم دو عامل موثر بر تولید داخل است که باید به طور همزمان کاهش یابد تا تولید داخل قدرت رقابت با کالاهای خارجی را داشته باشد.

گفتگوی محمد غرضی وزیر اسبق نفت را پایگاه دفاع اقتصادی بخوانید.

همان طور که حضرتعالی مستحضرید در تمام اقتصادهای موفق، توان و نقطه قوت اقتصاد، تولید ملی است. این رویه متاسفانه در اقتصاد ایران آن طور که باید به آن توجه شود، ‌مورد اقبال سیاست گذاران قرار نگرفته است. براین اساس به عنوان نخستین سوال می خواستم بپرسم که به نظر حضرتعالی چرا با گذشت ۲۵ سال از جنگ تحمیلی علی رغم این که همه دولت ها بحث تولید ملی را مطرح نمودند ولی هنوز نتوانسته ایم به تولید ملی به عنوان محور اصلی قدرت اقتصادی توجه کنیم و در این امر موفق باشیم؟

مهندس غرضی: در فرآیند تولید اولین اصل بحث هزینه ها است. اگر در فرایند تولید هزینه های پوشش داده نشود، آن تولید دیگر اقتصادی نخواهد بود و لذا روند تولید با اختلال مواجه خواهد شد. اگر نگاهی به فرآیند تولید در ایران و دیگر کشورها بیندازیم به وضوح متوجه خواهیم شد که به طور اساسی مقوله تولید با یکدیگر متفاوت است. در دنیا و اقتصادهای توسعه یافته، هیچ تولیدی را نمی توان یافت که ۱۵ الی ۲۰ درصد سوددهی داشته باشد. به طور معمول در دنیا تولیدات بین ۲ تا ۵ درصد سود می دهد.

مسلما این سود پایین متناسب با نرخ سود پایین است

بله دقیقا همین طور است. برای مثال اگر به اقتصاد کشورهای انگلستان، چین و … نگاهی بیندازیم و تولید را در این کشورها مورد بررسی قرار دهید، به مسئله ای که اشاره شد پی خواهید برد. در این کشورها، سیستم بانکی به تولید کننده تسهیلات با نرخ سود بسیار پایین اعطا می کند و نرخ سود اندکی بالاتر از نرخ تورم است. در این کشورها به طور معمول تورم بین صفر تا یک درصد است. همان طور که می دانید چندین سال است که تورم در کشورهایی همچون آمریکا و انگلستان صفر درصد است. وقتی تولید کننده از بانک وام می گیرد، نرخ سود ۱ تا ۲ درصد بالاتر از تورم است. یعنی تولید کننده از سیستم بانک پول را با نرخ پایین قرض می کند. در این چرخه سودی که نصیب تولیدکننده می گیرد بیش از ۳ درصد و حداکثر به ۵ درصد می رسد. این تولید سودده که سود آن بسیار پایین است به صرفه تر از سپرده گذاری در سیستم بانکی است. چرا که نرخ سود تولید بیش از نرخ سود بانکی است ولی هر دو در سطح پایین و تک رقمی است. چنین نظام اقتصادی به دارندگان سرمایه این علامت می دهد که به جای سپرده گذاری در فرآیند تولید مشارکت نماید. بنابراین در یک مجموعه ای مشارکت می کند که ترجیحا به او ۵ درصد سود دهد. مسلما در طرف دیگر هم تولید کننده خود را متعهد می داند تا در قبال این شراکت و سرمایه گذاری تولیدی را با سود بیش از نرخ سود بانک و تورم صورت دهد که سرمایه گذار متضرر نشود.

متاسفانه این روند در ایران بسیار متفاوت از کشورهایی است که به آن اشاره نمودید.

دقیقا همین گونه است. در ایران روال برعکس کشورهای دیگر است. در اقتصاد ایران نرخ سود بازار به عبارت دیگر نرخ قرض کردن پول در بازار حدود ۴۰ درصد است. در سیستم بانکی این نرخ حدود ۱۵ تا ۲۵ درصد است. بنابراین در این شرایط اقتصادی، وقتی تولید کننده پولی را از بانک به عنوان تسهیلات قرض می گیرد، تولید کننده متعهد می شود تا نرخ سودی بیش از ۲۵ درصد سوددهی داشته باشد. برای مثال وقتی کسی سرمایه گذاری در اتومبیل، ساخت و ساز و … صورت می گیرد بایستی به قدری سود کند که بتواند سود بانکی(هزینه استقراض از سیستم بانکی) ۲۰ تا ۲۵ درصد را به بانک دهد. این امر در عمل غیر ممکن است.

چرا؟

زیرا تولید در داخل کشور باید بتواند مانند رقبایش در ترکیه و اسپانیا باشد. اختلاف نرخ سود و تورم در ایران بسیار متفاوت از دیگر کشورها است.لذا این امکان وجود ندارد که در داخل کشور ما تولید شکل گیرد.

علت اینکه کمتر کارخانه و تولیدکننده مستقل از دولت در طول سال های گذشته توانسته به تولید خود ادامه دهد، همین موضوع است؟

بله ظرف ۵۰ یا ۶۰ سال گذشته غالبا کارخانه هایی دوام آورده اند که متعلق به دولت بوده اند و غیردولتی ها دوام نیاورده اند. دولت از امکانات خود به تولید کمک می کند برای مثال در بحث اتومبیل برای این که بتواند بازار خودرو را به دست گیرد به وام گیرنده که خریدار است، وام ۱۶ یا ۲۰ درصد سود می دهد تا بتواند اتومبیل بخرد. خریدار هم می داند در بازار نرخ سود ۴۰ درصد است بنابراین اقدام به خرید ماشین می کند و در موقعیت مناسب ماشین را به قیمت بازار آزاد می فروشد.

به نظر می رسد همه این مشکلات به خاطر تورم است

به نظر من علت این موضوع تورم بالا است. در حال حاضر تورم در اقتصاد ایران ۱۵ درصد است که این نرخ نسبت به دیگر کشورها خیلی زیاد است. در این اقتصاد با تورم بالا یک سرمایه گذار و تولیدکننده که باید ۲۰ درصد سود بدهد نمی تواند در عرصه اقتصاد جهانی با تولیدات ترکیه و … رقابت کند. بنابراین رابطه بین سود و تورم یک رابطه مستقیم است. دولت نمی تواند تورم را پایین بیاورد. زیرا نرخ سود در بازار ۴۰ تا ۵۰ درصد است.

در این اقتصاد با تورم بالا، اینکه دولت به مردم وام می دهد به نوعی از جیب مردم هزینه می کند. آیا شما هم بر این عقیده هستید؟

در اقتصاد کنونی ایران، وقتی دولت اقدام به تخصیص تسهیلات به مردم می کند، در حقیقت از کیسه مردم هزینه می کند. لذا دولت تا نرخ تورم را به ۵ یا ۱۰ درصد نرساند هیچ تولیدی سودده نمی شود. علت اصلی که در حال حاضر حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیارد دلار قاچاق در ایران صورت می گیرد به همین علت است. به بیان دیگر به خاطر عدم دوام تولید در داخل کشور است، با این حجم وسیع قاچاق مواجه هستیم.

در اقتصاد با تورم و نرخ سود بالا، واردات کالاهای خارجی، ‌سم اقتصاد داخلی است و تولید داخلی را با شکست روبرو می کند. تولیدات چینی، ژاپنی، کره جنوبی و … چه به شکل رسمی و چه به شکل غیر رسمی نسبت به کالای ایرانی تفوق پیدا می کند. پس ملاحظه می کنیم که همه قطعه سازی ها از بین می رود، چرا؟ زیرا رقبایش در کره جنوبی با سود صفر درصد کالای خود را تولید می نمایند و از طریق قاچاق و عوامل رانتی آنان را وارد بازار ایران می کنند.

بنا بر صحبت های جنابعالی مشکل اقتصاد ایران در تورم بالا است. اگر تورم حل شود مشکلات اقتصادی نیز حل خواهد شد.

‌بله، بنده در برنامه تلویزیونی گفتم دولت تضعیف فقرا نکند و ارزی را برای فقرا هزینه نکند. وقتی در کشور تورم وجود دارد جامعه شکل نمی گیرد و به کارگر، کشاورز، سرمایه گذار و … فشار می آید. دولت ها نرخ ارز را از یک ریال تا معادل یک دلار الان ۳۵۰۰ بار ارزانتر کردند و به ۳۵۰۰۰ هزار ریال رساندند. این دولت ظرف ۱۰۰ سال گذشته دستشان در جیب فقرا بوده و همیشه تولید ملی در مقابل تولید خارجی اعم از گندم، جو، روغن نباتی، عسل و … نتوانسته رقابت و پایداری کند.

از آنجایی که حضرتعالی، ریشه مشکلات را در تورم بالا می دانید، و از طرف دیگر دولت همّ خود را در جهت کاهش تورم جزم نموده است؛ از این منظر شما عملکرد دولت را چگونه ارزیابی می کنید؟

تلاش دولت به صورت اداری مثبت است ولی به صورت اجتماعی هیچ فرقی نکرده است. وقتی نرخ سود در بازار ۱ الی ۲ درصد بالاتر از نرخ سود در بانک باشد، هیچ اتفاقی در زمینه تولید صورت نمی گیرد و این جیب دولت و فقرا است که خالی می شود. هنگامی که شما ۱ میلیون تومان از بازار می گیرید، در عوض آن باید ماهی۵۰ هزار تومان به بازار سود بدهید. دولت باید تلاش کند تا نرخ سود را پایین آورد. به عبارت دیگر در کنار کاهش نرخ تورم، دولت باید نرخ سود بانکی را نیز کاهش دهد تا تولید داخل جان دوباره بگیرد.

خیلی از صاحب نظران معتقدند در شرایطی که با رکود اقتصادی مواجه هستیم، کاهش نرخ تورم به ضرر اقتصاد کشور و مضرر تولید است. نظر شما در این رابطه چیست؟ آیا این کار تولید را تقویت می کند یا تضعیف؟

این سیاست در در شرایط حال حاضر، به تولید کمک نمی کند. توجه داشته باشید در یک وجه قضیه وقتی تولید کننده ای یک وام ۱۶ درصد می گیرد تا یک تولید راه اندازی کند این تولید قابل رقابت با کره جنوبی نیست یعنی سود سرمایه کره جنوبی چون نزدیک صفر درصد است لذا آن موفق تر است.

وجه دیگر قضیه این است که وقتی وام گیرنده پولی را از بانک به عنوان وام دریافت می کند نرخ سود آن ۱۶ تا ۲۰ درصد است ولی در بازار آن را ۴۰ درصد می فروشد که در این مورد نیز باز شرایط به صرف بازار می شود نه کمک به دولت.

تا به حال کسی به نجسی تورم هم اشاره ای نداشته یعنی هیچ کس نگفت تورم نجس است ولی حالا نجسی تورم برای شما احراز شده است. دولت در تولید کمکی نکرده و تمام تاسیسات دولتی با ۲۰ درصد تنها توانسته حقوق کارگران را بدهد. دولت نه می تواند صادر کننده باشد و نه می تواند با رقبایش در خارج از کشور رقابت کند. نفع شما بایستی این منطق را دنبال کند که تولید کننده داخلی با تولید کننده خارجی رقابت کند وقتی تولید کننده داخلی نتواند رقابت کند از بین می رود. بهینه کردن اقتصاد میسر نیست و از بین می رود این یعنی دائم به جیب فقرا فشار آوردند.

لذا به طور کل من معتقدم که اگر واقعا دولت به دنبال کمک به تولید داخل است باید همزمان نرخ سود و نرخ تورم را با هم کاهش دهد تا مزیت برای تولید داخل در مقابل با کالای خارجی ایجاد شود. همچنین باید با واردات بی رویه کالاهای خارجی و قاچاق نیز مقابله جدی شود و در این زمینه یک برنامه ریزی منسجمی بر محور تقویت تولید داخل صورت گیرد.

بدون دیدگاه

نظرات بینندگان

نظرات بینندگان

پر کردن قسمت ستاره الزامی میباشد.