20 آذر, 1394
یادداشت اختصاصی دکتر وحید شقاقی برای دفاع اقتصادی:

چالش های اقتصاد برون زا چیست؟

بحث در خصوص تاثیرات اقتصاد پسا تحریم بر امنیت کشور منوط به نگاه و رویکرد ما به اقتصاد پساتحریم دارد. به بیان دیگر اگر به دنبال بررسی فرصت ها و تهدیدهای مترتب بر شرایط اقتصاد پساتحریم هستیم بایستی ابتدا چارچوب نگاه خود به پسا تحریم را مشخص کنیم.

دکتر وحید شقاقی / عضو هیات علمی دانشگاه علوم اقتصادی

بحث در خصوص تاثیرات اقتصاد پسا تحریم بر امنیت کشور منوط به نگاه و رویکرد ما به اقتصاد پساتحریم دارد. به بیان دیگر اگر به دنبال بررسی فرصت ها و تهدیدهای مترتب بر شرایط اقتصاد پساتحریم هستیم بایستی ابتدا چارچوب نگاه خود به پسا تحریم را مشخص کنیم.

اقتصاد کشور بعد از انقلاب اسلامی به دلایل مختلف با تحریم های مختلف سیاسی و اقتصادی مواجه بوده است. یکی از این تحریم ها که تاکنون اقتصاد کشور با آن دست به گریبان بوده است مسئله فروش نفت به قیمت پایین است. زیرا شرکت های بین المللی و دست های پشت پرده همیشه سعی کرده اند قیمت نفت را به عناوین مختلف پایین بیاورند.

در حال حاضر نفت را به قیمت ۴۰ دلار می فروشیم در حالی که قیمت واقعی نفت بالاتر از این قیمت است. قیمت واقعی نفت بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ دلار است. مقوله ارزش واقعی نفت کمتر در بررسی تبعات تحریم مورد توجه قرار گرفته است. متاسفانه ما این موارد را در اقتصاد کشور ندیده ایم و صرفا برداشت عدم صادرات نفتی، بسته شدن سوئیفت بانکی و عدم اجازه ورود برخی کالاها به کشور را تحریم قلمداد می کنیم.

در اقتصاد پساتحریم و در آینده باید دید که آیا تحریم ها کامل حذف می شود و یا غربی ها به دنبال یک بازی طولانی مدت با اقتصاد ایران هستند.

برداشت شخصی من این است که غربی ها این بازی را تمام نخواهند کرد و اقتصاد ایران را همچنان در تحریم خواهند گذاشت. به بیان بهتر به نظر من غرب به دلیل خصومت های ریشه ای و تاریخی با نظام مقدس جمهوری اسلامی، بسیار بعید است که به این راحتی از تحمیل هزینه بر اقتصاد کشور دست بردارد و تحریم ها را لغو نماید.

بررسی ها نشان می دهد که برنامه دشمن در دوران پسا تحریم، معلق نگه داشتن اقتصاد کشور است. این ضربه ای است که در پسا تحریم به اقتصاد و امنیت اقتصادی ما وارد خواهد شد به عبارتی شما امیدوارید که تحریم ها بر طرف شود ولی در واقعیت می بینید که غربی ها یک بازی بلند مدت را با اقتصاد ایران شروع می کنند و اقتصاد ایران را مردد نگه می دارند. پروژه ای که باعث می شود امنیت اقتصادی، رشد و پیشرفت اقتصادی کشور تحت الشعاع قرار گیرد. به عقیده من شرایط و واقعیت های موجود در عرصه اقتصادی و سیاسی داخلی و بین المللی به گونه ای است که ااین گونه به نظر می رسد غربی ها پروژه “اقتصاد مردد” را برای ایران دنبال می کنند.

“اقتصاد مردد” اقتصادی است که شما نمی دانید این تحریم ها حذف می شود یا نمی شود. در چنین اقتصادی سرمایه گذار مردد است و نمی داند که آیا بایستی در مقطع کنونی اقدام به سرمایه گذاری نماید یا خیر. شرایط دو دلی و انتظار، عدم تصمیم قاطع و … شرایطی است که در اقتصاد مردد و اقتصاد پسا تحریم ایران، غربی ها در دستور کار خود قرار خواهند داد. در این شرایط هر چه زمان می گذرد فعالان اقتصادی امیدوار به لغو تحریم ها و برداشته شدن موانع آن هستند در همین زمان به یک باره با مقام غربی در اظهارنظری شرایط را عوض می کند و لذا سرمایه گذاران داخلی و خارجی را مردد نگه می دارند.

مسلما در آینده ای با چارچوبی که تبیین شد، اقتصاد پسا تحریم اصل امنیت اقتصادی کشور را با مخاطره مواجه می کند. اگر به دنبال خنثی سازی حربه دشمن هستیم بایستی به سمت تولید ملی و اقتصاد مقاومتی حرکت کنیم. تا زمانی که در اقتصاد کشور تولید ملی تقویت نگردد و نقدینگی سرگردان جامعه همچنان رها در اقتصاد باشد، کشور با رکود، بیکاری و سوداگری مواجه خواهد بود. این مسائل بستر ساز اقتصاد زیر زمینی و انحصاری است. هر اقتصادی که مبتنی بر رانت، فساد انحصاری و غیر رسمی باشد، امنیت آن تحت الشعاع قرار خواهد گرفت و تاثیر منفی بر اقتصاد کشور دارد. عامل تقویت امنیت اقتصادی، شفافیت اقتصادی است. هر اقتصاد غیر رسمی و سوداگری در نا امنی اقتصادی و غیر شفاف صورت می گیرد.

اگر شما از این منظر به اقتصاد پسا تحریم نگاه کنید وقتی غربی ها بازی مردد را دستور کار قرار دهند هدف راهبردی شان این است که اقتصاد ایران به حرکت در نیاید. علی رغم ادعای مسئولان داخلی و دیگران اتفاقاتی در داخل و بیرون از کشور رخ می دهد که همگی این ها به سرمایه گذار و تولید کننده علامت می دهد که الان زمان مناسبی برای سرمایه گذاری و تولید نیست و باید دست نگه داشت. این دست نگه داشتن، یک پروژه ای است که غربی ها ۳۰ سال آن را دستور کار خود قرار داده اند یعنی ما ۳۰ سال منتظر یم تا کشورمان ثبات پیدا کند. این پروژه، پروژه بسیار سنگینی است و برای اقتصاد ایران یک مرگ خاموش است. اقتصاد مردد یک اقتصاد است که یک مرگ خاموش را به همراه دارد.

خب یک طرف قضیه است. در طرف دیگر بایستی مسئولان و کشور راه حل متناسب با نقشه دشمن را طراحی و اجرا کنند. به این منظور مسئولان کشور باید در این موضوع یک تحلیل واقعی ارائه کنند. در حال حاضر بایستی جهت توسعه و پیشرفت، اقتصاد ایران را از حالت تردید بیرون آورد.

یکی از بحث هایی که با آن می توان اقتصاد ایران را از حالت تردید بیرون آورد، مسئله درون زایی است. بایستی اقتصادمان را تا حد امکان درون زا کنیم. تا زمانی که منبع رشد یا منبع متحرک اقتصادی ما وصل به اقتصاد بیرونی و عوامل بیرون از کشور باشد ، اقتصاد درون زا نخواهد شد. چون ریشه ان در اختیار غربی ها و دیگران است. در این اقتصاد نمی توان توان اقتصاد را بالا و پایین کرد. چون اقتصاد در حالت تردید و به دست خارجی ها است.

در عوض اگر اقتصاد شما درون زا باشد و کشور در استرتژی بازی های وابستگی متقابل با کشورهای مختلف قرار گیرد، آن موقع می توان کشور را از حالت مردد خارج کرد. برای مثال روسیه، اروپا را در یک وابستگی بزرگ در مسئله صادرات گاز نگه داشته است. کشورهای آمریکایی با این که مدام به اروپا فشار می آورند ولی به دلیل وابستگی به روسیه، اروپا نمی تواند در مقابل روسیه واکنش نشان دهد. چون می داند محل تامین گاز اش در اختیار روسی ها است. این وابستگی و تنظیم استراتژی های درون زای و وابستگی متقابل باعث می شود که شما به سرمایه گذاران و دیگران این دید را بدهید که اقتصاد ما مردد نیست چون بیرون هر تصمیمی هم بگیرند ما متناسب با درون زایی و وابستگی متقابل می توانیم واکنش نشان دهیم.

لذا به طور کلی در اقتصاد مردد کنونی بایستی با تدبیر نقشه دشمن را دفع و آفندی عمل کرد. دولت باید اقتصاد کشور را از تردید و دو دلی در چارچوب یک برنامه ریزی اساسی خارج کند. راه اصلی این موضوع نیز درون زا نمودن اقتصاد است. در قدم بعد نیز دولت بایستی یک برنامه استراتژی متقابل و وابستگی با دنیا تنظیم و طراحی نماید. به نظر من این دو مورد می تواند اقتصاد کشور را تا حد بالایی از حالت تردید و دودلی خارج نماید.

بدون دیدگاه

نظرات بینندگان

نظرات بینندگان

پر کردن قسمت ستاره الزامی میباشد.