10 مهر, 1395
هشدارهایی که مسئولان دولتی باید خیلی جدی بگیرند!

FATF تحت نفوذ آمریکا است، مراقب باشیم

این روزها موضوع FATF به یکی از مسائل چالشی اقتصاد ایران تبدیل شده است.

این روزها موضوع FATF به یکی از مسائل چالشی اقتصاد ایران تبدیل شده است. تلاش‌ها برای پیوستن ایران به گروه ویژه اقدام مالی (FATF) ، بحث های جدی را در فضای کارشناسی کشور ایجاد کرده است. "گروه اقدام ویژه مالی" یک گروه ویژه تخصصی در درون سازمان همکاری­ و ­توسعه اقتصادی(OECD)است که مستقل از این سازمان فعالیت می­کند. این کارگروه تقریبا فعالیت خود از ابتدای دهه ۱۹۹۰ آغاز نموده که موسسان آن گروه هفت می­باشند."مبارزه با پولشویی"،"مبارزه با تروریسم"و "تامین مالی سلاح­های کشتار جمعی" سه هدف اصلی این گروه است.

پس از گذشت یک سال از تاسیس این گروه، در سال ١٩٩٠ "کمیسیون اروپا"این کار گروه را با همکارى کشور‌هاى اولیه و دعوت از چند کشور دیگر تشکیل داد و بر اساس هم‌افزایی تجربه رایج در کشورهاى مختلف سرفصلى از چهل مورد پیشنهاد براى جلوگیرى از پولشویى و ممانعت از استفاده گروه‌هاى بزهکار از سازوکارهاى بانکى، براى ورود درآمدهاى خود به سیستم اقتصادى موجه تدوین شد.

حدود ۲۰ درصد از کشورهای دنیا عضو این گروه هستند. این در حالی است که غالب کشورهای دنیا با این نهاد همکاری می­کنند. گروه ویژه اقدام مالی، یک نهاد دائمی بین­المللی نیست و ماندگاری آن بستگی به نظر اعضای آن دارد. این در حالی است که در طول سال­های گذشته همواره اعضای گروه ویژه علی رغم اینکه دارای سیستم های مالی و قانونی متفاوت با یکدیگر می باشند و نمی توانند معیارهای یکسانی داشته باشند و برای مبارزه با پول شویی از رفتار یکسانی پیروی کنند، ولی در خصوص ادامه فعالیت این گروه اتفاق نظر داشته­اند.

گروه ویژه اقدام مالی دارای چهار رکن اساسی است: مجمع، رئیس، گروه راهبری و دبیرخانه. دبیرخانه گروه ویژه اقدام مالی شامل ۵ گروه اجرایی است:

  • گروه ارزیابی و انطباق: وظیفه این گروه ارزیابی و نظارت اعضا از طریق مرور دنبال کردن پروسه ها برای تعیین میزان موثر بودن کشورهای عضو در مبارزه با پولشویی، تامین مالی تروریسم و اشاعه و انطباق تکنیکی توصیه های گروه ویژه اقدام مالی از سوی آن هاست.
  • گروه توسعه سیاست: وظیفه این گروه توسعه و بهبود استانداردهای بین المللی در مبارزه با پولشویی، تامین ملی تروریسم و اشاعه است.
  • گروه ریسک، روندها و متدها: وظیفه این گروه شناسایی و تحلیل پولشویی، تامین مالی تروریسم و دیگر تهددیات در مقابل یگپارچگی و انسجام سیستم مالی بین المللی است.
  • گروه بررسی و همکاری بین المللی: وظیفه این گروه مشخص کردن کشورهای پرریسک و غیرهنکار و کشورهایی که در رژیم مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم و اشاعه دارای خلا هستند.
  • گروه هماهنگی شبکه جهانی: وظیفه این گروه پشتیبانی از اجرای کامل و موثر توصیه های گروه ویژه اقدام مالی به وسیله همه کشورها از طریق شبکه نهادهای منطقه ای گروه ویژه اقدام مالی و سازمان بین المللی است.

یکی از مسائل مهم و مترتب در خصوص همکاری با FATF ماهیت کارکرد این گروه است. مهم در خصوص گروه ویژه اقدم عمکلرد گروه ویژه اقدام مالی نشان می­دهد که در یک دهه اخیر مناسبات سیاسی بر این نهاد اقتصادی سایه افکنده و لذا این نهاد صرفا یک نهاد اقتصادی جهت مبارزه با پولشویی، تروریسم و اشاعه سلاح های کشتار جمعی محسوب نمی شود. برای نشان دادن این موضوع می توان به دو مثال اشاره کرد:

  1. در سال ٢٠٠١ گروه ویژه اقدام مالی به دنبال واقعه ۱۱ سپتامبر و توجه ویژه آمریکا به تراکنش های بانکی سایر کشورها، به منظور جلوگیرى از استفاده افراد و سازمان‌هاى تروریستى از سیستم بانکى براى نقل و انتقال مالی، بررسی تامین مالی تروریسم در دستور کار این گروه قرار گرفت.
  2. در سال ۲۰۰۸ و مقارن با پرونده هسته ای ایران موضوع مقابله با تامین مالی اشاعه سلاح های کشتار جمعی مانند سلاح هسته ای نیز به رسالت های این نهاد اضافه شد.

به طور قطع نقس مبارزه با پولشویى و انسداد منابع مالی تروریسم و مقابله با اشاعه سلاح های جمعی به ذات امری مطلوب است ولی باید به این نکته دقت داشت که:

اولا مسئله مبارزه با پولشویی یک موضوع مبنایی و ساختاری در اقتصاد برای شفاف سازی و سالم سازی است. از آنجا که این موضوع یک سیاست داخلی است لذا دولت ها فارغ از هر گونه هماهنگی با نهادهای بین­المللی می توانند با تصویب قوانین مرتبط و آسیب شناسی موضوع در راستای تحقق مبارزه با پولشویی قدم بردارند. لذا مبارزه با پولشویی بدون همکاری با گروه ویژه اقدام مالی یا همان FATF قابل پیگیری است.

دوما در خصوص موضوع تروریسم مبنای تعریف بنا به دلایل و علل سیاسی  در کشورهای مختلف متفاوت و نسبی است. در حال حاضر گروه های تروریستی در دنیا وجود دارند که از منظر قدرت های جهان به هیچ وجه تروریست شناخته نمی شوند و لذا موضوع گروه ویژه اقدام مالی نیز قرار نمی گیرند. حمایت غربی ها از تروریست های تکفیری در سوریه و عراق خود بهترین شاهد بر این مدعا است. همین نسبی بودن مسئله خود بستر را برای سوء استفاده های سیاسی و تحمیل فشار برای کشورهای مظلوم فراهم می کند.

سوما مسئله مبارزه با تامین مالی سلاح های کشتار جمعی از جمله مسئله هسته ای است. تجربه تاریخی به ما به خوبی نشان می دهد که رفتار غرب در خصوص مبارزه با سلاح های کشتار جمعی کاملا متناقض و جهت دار است. در شرایطی که رفتار نظام سلطه با مسئله هسته ای در خصوص ایران بسیار متفاوت با بسیاری از کشور هاست چگونه می توان در چارجوب یک گروه که تحت نفوذ و سلطه قدرت های سیاسی و اقتصادی دنیا است در راستای دنیای عاری از سلاح های کشتار جمعی از جمله اتمی همکاری کرد.

لذا همانطور که مشخص است ماهیت ذاتی گروه ویژه اقدام مالی امری مطلوب است ولی به دلیل کارکرد و عملکرد جهت دار و معنادار(تحت نفوذ آمریکا و غرب) نمی توان صرفا به عنوان یک نهاد اقتصادی به آن نگاه کرد و قطعا مناسبات و تنازعات سیاسی بین­المللی بر این کارگروه حکمفرماست.

 

نتیجه::: ماهیت ذاتی FATF امری مطلوب است ولی به دلیل کارکرد و عملکرد جهت دار و معنادار(تحت نفوذ آمریکا و غرب) نمی توان صرفا به عنوان یک نهاد اقتصادی به آن نگاه کرد و قطعا مناسبات و تنازعات سیاسی بین­المللی بر این کارگروه حکمفرماست. در یک دهه اخیر مناسبات سیاسی بر این نهاد اقتصادی سایه افکنده و لذا این نهاد صرفا یک نهاد اقتصادی جهت مبارزه با پولشویی، تروریسم و اشاعه سلاح های کشتار جمعی محسوب نمی شود. برای نشان دادن این موضوع می توان به دو مثال اشاره کرد:

  1. در سال ٢٠٠١ گروه ویژه اقدام مالی به دنبال واقعه ۱۱ سپتامبر و توجه ویژه آمریکا به تراکنش های بانکی سایر کشورها، به منظور جلوگیرى از استفاده افراد و سازمان‌هاى تروریستى از سیستم بانکى براى نقل و انتقال مالی، بررسی تامین مالی تروریسم در دستور کار این گروه قرار گرفت.
  2. در سال ۲۰۰۸ و مقارن با پرونده هسته ای ایران موضوع مقابله با تامین مالی اشاعه سلاح های کشتار جمعی مانند سلاح هسته ای نیز به رسالت های این نهاد اضافه شد.

دکتر احمد اعتماد استاد دانشگاه

 

 

بدون دیدگاه

نظرات بینندگان

نظرات بینندگان

پر کردن قسمت ستاره الزامی میباشد.