79106_orig
29 مهر, 1395
رئیس مرکز ملی بهره وری بخواند؛

بهره‌وری در اقتصاد مقاومتی کجای کار است؟

ارتقای بهره وری از جمله سیاست های درست و لازمی است که می تواند با فرض امکانات و منابع موجود رشد اقتصادی را به همراه داشته باشد.

یکی از موضوعات مهم در اقتصاد مقاومتی مقوله بهره وری است. ارتقای بهره وری از جمله سیاست های درست و لازمی است که می تواند با فرض امکانات و منابع موجود رشد اقتصادی را به همراه داشته باشد. این در حالی است که متاسفانه علی رغم اقدامات صورت گرفته ولی همچنان بهره وری در اقتصاد کشور پایین است و نتوانسته ایم جهش مناسبی در این خصوص داشته باشیم.

علی رغم اظهارات فراوان در خصوص بهره وری ولی هنوز معنای آن به درستی در کشور جا نیفتاده است. بهره وری به معنای استفاده صحیح از منابع است. اینکه که این مفهوم در کشور ما هنوز جا نیافتاده به علت نبود دغدغه می باشد. یکی از خلا های اصلی که در کشور وجود دارد این است که نبود دغدغه  در خصوص بسیاری از موضوعات مهم از جمله بهره وری است. لذا وقتی نسبت به موضوع بهره وری دغدغه نداشته باشیم و علم آن را نیز نداشته باشیم، در آن صورت نمی دانیم چرا باید به دنبال بهره وری رفت. هنوز توسعه را به صورت کیفی نمی شناسیم. هنوز به این نتیجه نرسیده ایم که می توان هزینه ها را کاهش داد و از قدرت انسانی به صورت مطلوب تر استفاده نمود و با افزایش بهره وری کار و تولید افزایش داد و سرعت بخشید. به طور کلی بهره وری به معنای آن است که هزینه تمام شده کاهش و کیفیت را افزایش دهیم.

در حال حاضر نگاه تولیدکنندگان به مقوله تولید کمی است. به معنای دیگر فکر تولیدکننده دائم به فکر آن است تا تعداد خطوط تولید خود را افزایش دهد و به طور مثال از یک خط تولید به دو یا سه خط افزایش دهد. ما وقتی از ایشان سوال می شود خط تولیدت خوب کار می کند یا نه، نمی داند خط تولیدش چگونه کار می کند و اگر از ایشان سوال شود آیا در خطوط تولید و به طور کل در فرایند تولیدی بهره وری حداکثر شده است، هیچ اطلاعی در این خصوص ندارد.

در حقیقت نگاه بخش تولید کشور غالبا این گونه است که نهادهای تولیدی را توسعه کمی بدهند و دیگر توجهی به کاهش قیمت تمام شده با تمرکز بر افزایش بهره وری ندارند. این مسائل مبانی علمی است. اگر قرار است تولید ملی به عنوان محور اقتصاد مقاومتی مورد توجه جدی قرار گیرد، و بتوان در یک برنامه زمان بندی شده، تولید داخل تقویت گردد، بایستی موضوع بهره وری به عنوان یک دغدغه ملی در دستور کار تمامی واحدهای تولیدی قرار گیرد. اگر قدری نگاه حاکم بر فرآیند تولیدی کشور مدرن و مبتنی بر اصول علمی باشد، با ورود خلاقیت هزینه تولید کاهش و کیفیت کالا افزایش می یابد.

بهره وری از منابع به صورت حداکثری، هنوز به یک دغدغه در سیستم تولیدی کشور تبدیل نشده است. برای استفاده حداکثری از منابع، بایستی مدیریت زمان موضوع و ارجحیت داشته باشد که متاسفانه در فرآیند تولید زمان برای واحدهای تولیدی فاقد ارزش است. در تولید هر دقیقه به علت مترتب شدن هزینه های جاری و سربار، دارای ارزش است. برای مثال اگر در شرکت قوطی سازی یک دقیقه برق قطع شود ساخت ۷۰۰ قوطی متوقف می شود. بنابراین در تولید کشور زمان، سرعت کار، کاهش قیمت تمام شده و جمیع این شاخص ها هنوز فاقد ارزش است و هنوز برای غالب واحدهای تولیدی کشور جا نیافتاده است.

این نگاه سنتی در تولید، هزینه های بسیاری بر اقتصاد کشور تحمیل نموده است. در نگاه مدیران کشور، تجهیزات، تعداد کارگر و … به عنوان نهاده های تولیدی بیشتر مورد توجه است. در صورتی که بهره وری به معنای استفاده بهینه از نهاده های تولید، در سطح ثابت می تواند بازدهی بیشتری به ارمغان بیاورد. در حال حاضر در دنیا بزرگ ترین شرکت های خدمات الکترونیک در دنیا با ۱۰ یا ۱۵ نفر می چرخند.

زمانی که یک پلاستیک دور انداخته می شود ۴۰۰ سال طول می کشد تا از بین برود. به عبارتی دیگر ۴۰۰ سال وجود مضر آن به جامعه از نظر مسائل اقتصادی و …. هزینه تحمیل می نماید. در چنین شرایطی استفاده حداکثری از منابع بسیار مهم است. این در حالی است که این مسائل اصلا به صورت یک دغدغه مورد توجه قرار نمی گیرد.

ریشه اصلی عدم توجه به مسئله بهره وری، فرهنگی است. متاسفانه در جامعه هنوز فرق بین قناعت و خساست به روشنی مشخص نشده است. قناعت با خساست فرق می کند به طور مثال وقتی ضرورتی ندارد که برق روشن باشد لذا برق نباید روشن نمود. این قناعت کردن و افزایش بهره وری است. به طور کل خیلی از مسائل به عنوان دغدغه مورد توجه قرار نمی گیرد. بنابراین در وهله اول برای حرکت در مسیر ارتقای بهره وری بایستی این موضوع به عنوان یک ارزش فرهنگ سازی شود. بایستی در فضای عمومی جامعه دغدغه سازی نمود. اگر ما از منابع انسانی، منابع معدنی، منابع زیرزمینی، منابع تولیدی، منابع پولی و مالی و … بی رویه استفاده کنیم یک روز ما را به تلاطم می اندازد. ما باید فکر کنیم تا یک کالایی را در مدت زمان کمتر، با کیفیت بالاتر، با قیمت پایین تر و با سرعت بیشتر تولید کنیم.

این فرهنگ سازی اقدام بسیار تاثیرگذاری است که تا مدیریت سنتی حاکم بر واحدهای تولیدی تغییر نمیاد. به طور مثال یک خودکاری که به وسیله دولت خریداری می شود، کارفرما دارد، انبار دار دارد، ورود و خروجی دارد، حسابداری که خودکار را کارتکس می زند، فردی که این اموال را بررسی می کنند، و… در حقیقت هزینه یک خودکار برای دولت ۱۰ برابر تمام می شود. در حالی که اگر همین هزینه را صرف کارمندان دولت نماییم، به مراتب منافعش بیشتر خواهد بود.

نگاه افراد جامعه بایستی تحول گرا باشد. نظام آموزش و پرورش و نظام آموزشی کشور بایستی نیروهای تحول گرا تربیت نماید. هرچند که ارزانی منابع در کشور، بسیار در بی توجهی به بهره وری موثر بوده است ولی اگر نگاه تحول گرا و کیفی در جامعه حاکم نگردد، واقعی شدن قیمت های منابع تولیدی نیز در افزایش بهره وری موثر نخواهد بود. بایستی به افراد جامعه آموزش داد که چطور می توان صرفه جویی نمود. چطور می توان هزینه ها را با استفاده بیشتر از منابع موجود افزایش داد. زندگی باید براساس محاسبه باشد.

مسئله بهره وری و استفاده حداکثری از منابع موجود، نه تنها یک راهبرد ضروری برای اقتصاد کشور است بلکه اقدام موثر برای کاهش بسیاری از هزینه ها در اقتصاد ملی است. دقیقا همان موضوعی که در سیاست های اقتصاد مقاومتی به آن توجه شده است. در اقتصاد مقاومتی، نگاه بر استفاده بهینه از منابع است. نگاه درون زا به یک معنا استفاده از امکانات داخلی و موجود است. مسلما در این راه نیازمند فرهنگ سازی و آموزش هسیتم.

نتیجه::: یکی از موضوعات مهم در اقتصاد مقاومتی مقوله بهره وری است. ارتقای بهره وری از جمله سیاست های درست و لازمی است که می تواند با فرض امکانات و منابع موجود رشد اقتصادی را به همراه داشته باشد. این در حالی است که متاسفانه علی رغم اقدامات صورت گرفته ولی همچنان بهره وری در اقتصاد کشور پایین است و نتوانسته ایم جهش مناسبی در این خصوص داشته باشیم. بهره وری از منابع به صورت حداکثری، هنوز به یک دغدغه در سیستم تولیدی کشور تبدیل نشده است. برای استفاده حداکثری از منابع، بایستی مدیریت زمان موضوع و ارجحیت داشته باشد که متاسفانه در فرآیند تولید زمان برای واحدهای تولیدی فاقد ارزش است.

دکتر غلامحسین جعفرزاده ایمن آبادی، دکترای اقتصاد و عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی

بدون دیدگاه

نظرات بینندگان

نظرات بینندگان

پر کردن قسمت ستاره الزامی میباشد.