7 مهر, 1395
نگاهِ به بیرون در وزارت نفت تغییر کند

هزینه‌های جدی نگرفتن “اقتصاد مقاومتی” در برنامه ششم توسعه!

برای تحقق اقتصاد مقاومتی اولین الزام تغییر نگرش مدیران ارشد در بدنه وزارت نفت است. تا زمانی که نگاه به بیرون در وزارت نفت حاکم باشد، هیچ تغییر و تحولی در راستای اقتصاد مقاومتی صورت نخواهد گرفت. مسئله بعدی شناسایی ظرفیت های موجود در کشور در مسیر حرکت از خام فروشی به سمت تولید فراورده های نفتی است. این مسئله نیز با برنامه ریزی درست و استفاده حداکثری از توان و سرمایه داخل ممکن و میسر است.

حجت‌الاسلام سید مهدی موسوی‌نژاد عضو سابق کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی

اقتصاد از عناصر مختلفی همچون تورم و رکود، صادرات نفتی و غیر نفتی، واردات و تولید ناخالص ملی و … تشکیل شده است. به دلیل تشدید یافتن فشارهای اقتصادی از سوی غرب رهبر معظم انقلاب درسال های اخیر تاکیدات ویژه ای روی مباحث مختلفی از اقتصاد داشته اند. به دلیل عدم آمادگی نیروهای داخلی در مواجه با تحریم ها، طی سال های قبل هزینه های زیادی به اقتصاد کشور تحمیل شد و تولید کنندگان و برنامه ریزان اقتصادی کشور با شرایط نسبتا سختی مواجه گردیدند.

در چنین شرایطی مقام معظم رهبری سیاست های اقتصاد مقاومتی را به عنوان تنها راه علاج اقتصادی کشور در مواجه با هجمه های دشمن ابلاغ فرمودند. اقتصاد مقاومتی به معنای اتکا به تولید داخل و نیروهای داخلی و بهینه کردن فرآیندها و بالا بردن بهره وری با کاهش واردات و حذف واردات غیر ضروری است. در چنین مکانیزمی به سبب مقاوم شدن پایه های اقتصادی کشور وجود یا عدم تحریم دیگر موضوعیت نمی یابد. در چنین شیوه مدیریتی دیگر تحریم کالاهایی از جمله بنزین، نفت و … دیگر اهمیتی ندارد چرا که بنای اقتصاد براساس توان داخل مقاوم شده است.

در تحقق اقتصاد مقاومتی باید از تمامی امکانات استفاده شود. اقتصاد مقاومتی به معنای اتخاذ یک راهبرد استراتژیک در حوزه اقتصاد است. در اقتصاد مقاومتی باید ظرفیت های داخلی کشور را بسنجیم و منطبق با آن استراتژیک لازم و مناسب را در اقتصاد تعریف نماییم. یعنی طوری از ظرفتیها و داشته هایمان استفاده کنیم که با چشم انداز تعریف شده نیز در آینده به اهداف تعیین شده برسیم.

در این بین مبحث انرژی از مهمترین و حیاتی ترین مباحث استراتژیک در حوزه افتصاد مقاومتی است به نحوی که می شود گفت شریان حیاتی یک جامعه در دوران کنونی مبحث انرژی است. از زمان استفاده انسان ها از انرژی های طبیعی مدرن تا کنون اشکال مختلف آن مورد استفاده قرار گرفته است. از آب و باد و آتش تا وسایل لازم برای به خدمت گرفتن آنها مثل توربین، زغال سنگ، نفت، الکتریسیته و سلول های خورشیدی و غیره. اگر جامعه ای نتواند هم پای تحولات جهانی در حوزه انرژی حرکت کند، لاجرم باید برای استفاده از انرژی های نوین دست به دامن کشورها و قدرت های دارنده آنها شود و هزینه های گزافی را برای بهره برداری از آن مواهب بپردازد.

علی رغم تاکیدات فراوان مقام معظم رهبزی در سالهای متمادی که اوج آن در دو سال گذشته و با موضوع اقتصاد مقاومتی بوده است، هنوز چشم انداز نظام در حوزه انرژی تدوین نشده است. این موضوع می­تواند در آینده هزینه­های بیشتری را بر اقتصاد کشور تحمیل نماید. باید بر این موضوع تاکید داشت که اقتصاد ایران در شرایط حساسی قرار دارد. هرگونه خطا در برنامه ریزی، سیاست گذاری که منجر به تضعیف اقتصاد، هدر رفت منابع گردد، به طور مسلم هزینه های سنگینی را در آینده بر اقتصاد کشور تحمیل خواهد کرد. به قید فوریت بایستی دولت اقتصاد مقاومتی، به ویژه مسئله نفت را در سرلوحه تمامی برنامه ها و سیاست های کلان اقتصادی خود قرار دهد. به ویژه در شرایط کنونی که مقارن با تدوین برنامه ششم هستیم، بایستی به مسئله اقتصاد مقاومتی در تدوین برنامه به طور جد اهمیت داد. برنامه ششم اگر مبتنی بر نیازها و توانمندی های کشور نوشته شود و مدار اصلی آن بر روی اقتصاد مقاومتی بگردد، تضمین کننده بسیاری از کاستی های و هزینه های متحمل شده به اقتصاد کشور خواهد بود. در این بین در تدوین برنامه به مشکلات ساختاری به ویژه مسئله انرژی و نفت اهتمام دوچندان باید شود.

در دنیا هیچ کشوری به اندازه ایران ذخایر هیدروکربنی مثل نفت و گاز ندارد. دولت نباید اقتصاد را به نفت متکی نماید بلکه باید نفت را تبدیل به مواد دیگری کنیم تا علاوه بر ایجاد اشتغال، وابستگی به نفت و درآمدهای حاصل از آن نیز کاهش یابد. در چنین شرایطی هم به محصولات پتروشمی دست پیدا کرده ایم و هم می توان اقدام به صادرات این محصولات نمود. قرار بود این مهم در برنامه پنجم توسعه مصوب شود و مطالعات آن از سوی وزارتخانه های مربوطه به وزارت نفت شپرده شده بود اما نه تنها در برنامه پنچم پیشنهاد نشده در برنامه پنج ساله ششم نیز در هاله ای از ابهام به سر می برد و اکنون نیز تصویب آن به مجلس دهم حواله شده است زیرا پیشنهاد آن از سوی دولت به مجلس نهم قد نداد. هنوز محصولات و مشتقات جانبی نفت از خارج وارد می شود. به طوری که اندک خودکفایی در حوزه تولید بنزین هم فدای تبانی ها و ندانم کاری های مسئولین مربوطه شده است. تصمیم دولت مبنی بر واردات بنزین، مغایر با اقتصاد مقاومتی است. چنین تصمیماتی که بعد از ابلاغ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی از سوی رهبر معظم انقلاب اتخاذ می‌شود، نوعی ایجاد انحراف آشکار در اجرای سیاست های اقتصاد مقاومتی است. این در حالی است که نه تنها توان افزایش تولید بنزین در داخل و خودکفایی در این زمینه وجود دارد بلکه می توان با برنامه ریزی اقدام به صادرات آن در سال های آتی نمود.

در سه سال اخیر خام فروشی در حوزه معادن مختلف از جمله نفت و گاز و سنگ اهن و فلزات دیگر، هم چنان معضل عمده اقتصادمقاومتی و موجب فشار بر جامعه است. مقوله انرژی آن قدر وسیع است که هم زوایای زندگی اجتماعی را در برمی گیرد. نباید سیاست خام فروشی به عنوان یک استراتژی ادامه یابد این مسئله در دوران بعدپسابرجام نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. اگر نگرش مصرف گرایی بر اقتصاد حاکم شود قطعا برداشتن تحریم ها ضررهای بیشتری برای کشور در حوزه اشتغال، تولید، ورشکستی صنایع داخلی و در کل کاهش رونق اقتصاد داخلی در پی خواهد داشت. پیشرفت هر کشور درگرو اقتصاد مقاومتی است.

متأسفانه در مجموعه دولت اراده واحدی در حوزه تصمیم گیری برای اقتصاد کشور وجود ندارد، بنابراین اهتمام جدی هم برای ایجاد اقتصاد مقاومتی مطرح نیست. در مجموعه دولت بیشتر به دنبال رفع تحریم ها جهت کمک به اقتصاد کشور می باشند، اما اگر زیر بنای اقتصادی کشور مبتنی بر اقتصاد مقاومتی تدوین و سیاست گذاری نشود برداشتن تحریم ها هیچ تأثیری بر توسعه کشور نخواهد داشت و طبیعتا آسیب جدی به منافع کشور وارد خواهد کرد.

امروزه نقشه ساختمان ها و نوع مصالح به کار رفته در انها از قبیل خشت و سنگ و آجر و سیمان تا نوع پنجره های دوجداره تا نحوه انبوه سازی و یکسان سازی و تجمیع سکونت گاه ها همه و همه در مصرف انرژی تاثیر دارد و در این حوزه نیز تا وضعیت مطلوب و مفید فاصله زیادی داریم. علی رغم وجود روزهای افتابی فراوان و گرم در بیشتر نقاط کشور هنوز از انرژی خورشیدی استفاده مطلوبی نشده است. با آنکه بیشترین میزان آب نه در زیرزمین است و نه در اقیانوسها بلکه در هوا وجود دارد و کشورهایی که دارای فن آوری تولید آب از رطوبت هوا هستند و علی رغم اینکه این فن آوری در کشور ما وجود دارد، از آن به نحو مطلوب استفاده نمی شود.

در حوزه برق خورشیدی ودستگاه های آب ساز به جرات می توان گفت که اگر برنامه ریزی دقیق و دلسوزانه ای انجام شود، بخش عظیم و قابل توجهی از منابع نفتی وآب های زیرزمینط از خطر انقراض نجات پیدا می کنند. و دیگر جزء چند کشور عمده تولید کننده گازهای گلخلنه ای نخواهیم بود اما با کمال تاسف سازنده و مخترع خودروی هیبریدی ایرانی با محصول منحصربفرد خود با خارج از کشور هجرت کرده و فن آوردی خود را در اختیار دیگران می گذرد.

به طور کل بایستی نگرش در بدنه مدیریتی وزارت نفت تغییر یابد و با نگاه به نیروها و توان داخلی، ظرفیت های بالقوه داخلی تبدیل به بالفعل گردد. مجلس در زمینه قانونگذاری، تنظیم طرح ها و لوایح و همچنین نگرشی که در برنامه ششم و بودجه ۹۵ اعمال می کند کمک هایی را به دولت در زمینه اقتصاد مقاومتی می تواند انجام دهد. بخش مدیریت یکی از کلیدهای اصلی برای توسعه هر صنعت به شمار می‌رود که در این خصوص باید برنامه‌ریزی با اهداف خاصی صورت گیرد. دولت باید یک تیم واحد اقتصادی با سیاست گذاری مبتنی بر عقلانیت ایجاد کند. در حال حاضر تیم اقتصادی دولت متعدد است که دارای یک رویه واحد نیست. از آنجایی که مسئولیت نگارش برنامه ششم توسعه بر عهده دولت است، همین وجود اختلافات نظری و فکری در دولت خود برای برنامه ششم یک نقص است.

برای تحقق اقتصاد مقاومتی اولین الزام تغییر نگرش مدیران ارشد در بدنه وزارت نفت است. تا زمانی که نگاه به بیرون در وزارت نفت حاکم باشد، هیچ تغییر و تحولی در راستای اقتصاد مقاومتی صورت نخواهد گرفت. مسئله بعدی شناسایی ظرفیت های موجود در کشور در مسیر حرکت از خام فروشی به سمت تولید فراورده های نفتی است. این مسئله نیز با برنامه ریزی درست و استفاده حداکثری از توان و سرمایه داخل ممکن و میسر است.

مطالــــب مرتبط
بدون دیدگاه

نظرات بینندگان

نظرات بینندگان

پر کردن قسمت ستاره الزامی میباشد.