23 شهریور, 1395

شفاف و سالم سازی اقتصاد؛ مسیری مهم در جهت تحقق اقتصاد مقاومتی

شفاف و سالم سازی اقتصاد و جلوگیری از اقدام ها و فعالیت های فسادزا از جمله عوامل مهم و ضروری برای دستیابی به اقتصاد مقاومتی به شمار می رود زیرا با از میان رفتن شفافیت امکان برنامه ریزی و سیاست گزاری های صحیح از مسوولان گرفته می شود و کشور از مسیر توسعه و پیشرفت بازمی ماند از این رو آیت الله خامنه ای مقام معظم رهبری در بخشی از سیاست های اقتصاد مقاومتی به موضوع مبارزه با فساد پرداخته اند.

اعمال تحریم های یک جانبه و غیرعادلانه غرب علیه ایران در سال های گذشته با هدف متوقف کردن برنامه های صلح آمیز هسته ای تا جایی ادامه یافت که آیت الله خامنه ای مقام معظم رهبری برای خنثی سازی این اقدام ها به تشریح سیاست های «اقتصاد مقاومتی» در ۲۴ بند و ابلاغ این سیاست ها پرداختند. اگر با توجه به دارا بودن استعدادهای سرشار معنوی، مادی، منبع های غنی و متنوع، زیرساخت های گسترده و برخورداری از نیروی انسانی متعهد و کارآمد در ایران از الگوی اقتصاد بومی و علمی برآمده از فرهنگ انقلابی و اسلامی که همان اقتصاد مقاومتی است، پیروی شود نه تنها می توان بر تمام مشکل های موجود فایق آمد بلکه اقتصاد متکی به دانش و فناوری، عدالت بنیان، درون زا و برون گرا و پویا محقق می شود. به این ترتیب برای خنثی سازی تحریم ها واژه جدیدی به ادبیات اقتصادی کشور افزوده شد و متولیان این عرصه با بررسی وضعیت کشور به ارایه بهترین راهکارها در این ارتباط همت گماشتند.
تحقق آرمان های «اقتصاد مقاومتی» ارتباط نزدیکی با شفاف و سالم سازی دارد در اقتصاد ایران این موضوع مورد توجه مسوولان و صاحب نظران قرار گرفته است. کارشناسان اقتصادی همواره کمبود و شفاف نبودن اطلاعات را در ایران به عنوان عاملی در جهت فرار از نظارت بر عملکرد بخش های فعال در اقتصاد و در نتیجه افزایش فساد اداری مطرح می کنند.
از همین رو رهبر معظم انقلاب بند ۱۹ سیاست های اقتصاد مقاومتی را به «شفاف سازی اقتصاد و سالم سازی آن و جلوگیری از اقدامات، فعالیت ها و زمینه های فسادزا در حوزه های پولی، تجاری و ارزی» اختصاص داده اند. همچنین در پی همین سیاست ها بود که در دهمین دوره مجلس شورای اسلامی نیز فراکسیون شفاف و سالم سازی اقتصاد و انضباط مالی با حضور ۵۰ تن از نمایندگان اعلام موجودیت کرد و اعضای هیات رییسه این فراکسیون نیز انتخاب شدند.
البته نقش دولت یازدهم را در شفاف و سالم سازی اقتصاد و جلوگیری از فعالیت های فسادزا نباید نادیده گرفت چرا که حسن روحانی رییس دولت بارها در سخنان خود بر شفافیت و سالم سازی اقتصادی تاکید کرده است زیرا از میان رفتن شفافیت در اقتصاد موجب می شود تا از یک طرف به دلیل نبود نظارت اطلاعاتی کافی، فساد اداری، اقتصادی و مالی هزینه های سنگینی بر اقتصاد تحمیل و از سوی دیگر امکان برنامه ریزی و سیاست گزاری های صحیح، جامع و متناوب اقتصادی از کشور گرفته شود.
با توجه به اهمیت و تاثیرگذار بودن شفاف و سالم سازی اقتصادی و جلوگیری از اقدام ها و فعالیت های زمینه ساز فساد در حوزه های پولی، تجاری و ارزی در کشور، پژوهشگر گروه اطلاع رسانی با «مهدی پازوکی» کارشناس مسایل اقتصادی و «آلبرت بغزیان» استاد اقتصاد دانشگاه تهران به گفت و گو پرداخت.

**شفافیت اقتصادی نخستین ویژگی فضای کسب و کار
پازوکی یکی از مشکل هایی اقتصاد ایران از گذشته تاکنون را فضای نامناسب کسب و کار اقتصادی دانست و گفت: دولت برای رسیدن به یک اقتصاد پویا و جامه عمل پوشاندن به سیاست های اقتصاد مقاومتی باید زمینه ایجاد فضایی مناسب را برای فعالان اقتصادی به ویژه سرمایه گذاران داخلی و خارجی فراهم کند. دستیابی به این هدف نیازمند سه شاخص شفافیت، رقابت و نفی انحصار است.
این کارشناس مسایل اقتصادی در ادامه اظهار داشت: با توجه به این امر نخستین ویژگی فضای کسب و کار مناسب ایجاد شفافیت اقتصادی است. از این رو دولت جزء در دو زمینه یکی مسایل محرمانه و شخصی افراد و دیگری مسایل مربوط به امنیت ملی باید در جامعه دست به شفاف سازی بزند. بنابراین یکی از وظیفه های اصلی دولت شفاف سازی در زمینه مسایل اقتصادی جامعه است چرا که اگر در جامعه شفافیت وجود داشته باشد زمینه برای فعالیت بخش خصوصی فراهم می شود. دولت ها وظیفه دارند که آمار و اطلاعات بخش های گوناگون اقتصادی را در پایگاه های وزارتخانه های مختلف گذاشته تا مردم نسبت به بسیاری از مسایل اقتصادی کشور آگاهی یابند. برای نمونه این حق مردم است تا نسبت به بیشترین و کمترین حقوق دریافتی نهادهای گوناگون اطلاع داشته باشند.
بنابراین شفافیت کمک می کند تا اقتصاد جامعه به سمت شکوفایی و سرمایه گذاری و در نتیجه تحقق هدف های اقتصاد مقاومتی پیش برود. در سال های گذشته بنابر دلایلی در اقتصاد ایران طبقه ای ظهور کرد که می توان نام آن را طبقه نوکیسه اقتصادی گذاشت که این افراد با استفاده از رانت های اقتصادی به ثروت های هنگفتی دست پیدا کردند که این امر خسارت های فراوانی را متوجه کشور ساخت. از این رو باید بیان داشت که برای دستیابی به هدف های مطرح شده در اقتصاد مقاومتی، اقتصاد ایران نیاز اساسی به شفافیت دارد و این مساله جز ضرورت های اقتصادی کشور به شمار می رود و این شفافیت باید در سیستم اداری و نهادهای بخش عمومی به خوبی به اجرا درآید. البته باید بیان داشت که افرادی که در جامعه از رانت های اقتصادی بهره می برند با شفافیت در زمینه اقتصاد مخالف هستند.
پازوکی یکی دیگر از شاخص های اقتصاد را رقابت سالم دانست و بیان داشت: رقابت سالم یعنی سرمایه گذاران باید احساس کنند که در شرایط برابری حضور دارند و هر فردی که در مسابقه اقتصادی توان بیشتری داشته باشد موفق تر خواهد بود. اما سومین شاخص اقتصادی نفی انحصار است؛ یعنی باید هر گونه انحصار داخلی و خارجی را از اقتصاد کشور دور کرد.

**شفاف سازی اقتصاد باعث موفقیت در سیاست های اقتصاد مقاومتی می شود
پازوکی یادآور شد: شفافیت یعنی اینکه بانک مرکزی و نهادهای دیگر اقتصادی باید اطلاعات اقتصادی را برای فعالان بخش خصوصی شفاف کنند که این امر زمینه لازم را برای سرمایه گذاران فراهم می سازد تا آنها به این اطمینان برسند که هیچ فردی نمی تواند به صورت شخصی و با ایجاد ارتباط های فراقانونی در منابع مالی و بانکی کشور دخالت کند و این که در اطلاعات اقتصادی کشور شفافیت وجود دارد. با تغییر و توسعه ابزارهای تکنولوژی اطلاعات در دنیای جدید، شفافیت نقش مهمی در ایجاد فضای مناسب و فعالیت های اقتصادی از جمله سرمایه گذاری داخلی و خارجی خواهد داشت که این امر موفقیت در سیاست های اقتصاد مقاومتی را به دنبال می آورد. زیرا اگر شفافیت پایین باشد سرمایه گذاری خارجی نیز تمایلی به حضور در کشور پیدا نمی کند. از این رو می توان گفت که به هر نسبت که سیستم بانکی جامعه شفاف باشد این امر به سود جامعه و جهان خواهد بود.

**شفاف سازی یعنی همان آشکار بودن اطلاعات اقتصادی
بغزیان اقتصاد مقاومتی را یکی از اصول برقراری رقابت برای بازارها دانست و گفت: با توجه به این امر برای اینکه تولید در داخل انجام شده و صادرات افزایش پیدا کند باید موانع داخلی در زمینه تولید را از میان برداشت تا واردکننده ها به عنوان انحصار نتوانند مانعی در راه تولید داخلی ایجاد کنند. از این رو می توان گفت که کاهش انحصار و توسعه رقابت می تواند باعث افزایش تولید داخلی شود و برای موفقیت در این زمینه باید انحصار طلبی ها شناسایی و شفاف شوند؛ یعنی اینکه بازارها را کنترل کرد و کسانی که به تبانی در بازار دست می زنند شناسایی شده و اطلاعات شرکت های اقتصادی بزرگ شفاف و بازبینی شود. حساب های بانکی مشخص شده تا پولشویی در سیستم بانکی صورت نگیرد و مردم به سرمایه گذاری در زمینه های داخلی تشویق شوند.
استاد اقتصاد دانشگاه تهران در ادامه یادآور شد: همچنین در زمینه صادرات و واردات نیز باید شفاف سازی صورت بگیرد که چه کالاهایی وارد شده و چه کالاهایی به خارج صادر می شود. در نتیجه باید گفت که همین آشکار بودن و پنهان نبودن اطلاعات اقتصادی را شفاف سازی می گویند و این شفافیت سرمایه گذار، مصرف کننده، تولید کننده و سیاست گزار با یک حقیقت اقتصادی روبرو می کند و این امر تصمیم گیری در زمینه مسایل اقتصادی را بهتر خواهد کرد.

**شفاف و سالم سازی اقتصاد در ارتباط متقابل با اقتصاد مقاومتی
این کارشناس اقتصاد شفاف و سالم سازی اقتصاد با اقتصاد مقاومتی را در ارتباط متقابل دانست و اظهار داشت: ارتباط متقابل این دو مقوله یعنی اگر کشور نتواند در زمینه انحصار طلبی و حساب های بانکی و دیگر موارد به شفاف سازی و جلوگیری از زمینه های فسادزا دست بزند رقابت از میان رفته و تولید کنندگان داخلی توان خود را از دست می دهند که این امر به وابستگی منجر خواهد شد و این امر در تقابل با اقتصاد مقاومتی قرار دارد. در صورتی که با شفاف و سالم سازی سازی در زمینه های انحصار طلبی و جلوگیری از آن می توان اقتصاد را به سمت مقاوم سازی پیش برد.
وی شفاف و سالم سازی را اتفاقی مثبت در زمینه اقتصاد کشور دانست و گفت: زمانی وجود دارد که عده ای از غیرشفاف بودن اقتصاد سوءاستفاده می کنند و سود فراوانی به دست می آورند به همین دلیل در پی آن هستند تا توجیه کنند که شفاف سازی به ضرر اقتصاد است ولی باید بیان داشت که شفاف سازی در اقتصاد باعث سود و منفعت برای عامه مردم می شود چرا که این شفاف سازی رانت ها را از میان برداشته، فساد اقتصادی را کم کرده و ساخت داخل را افزایش می دهد. در نتیجه مردم به عنوان مصرف کننده داخلی از این امر نفع اقتصادی می برند.

** کنترل حوزه های پولی و ارزی؛ عامل موفقیت طرح های اقتصاد مقاومتی
بغزیان در ارتباط با شفاف سازی در زمینه ارزی و پولی بحث کنترل بازار ارز را مطرح کرد و بیان داشت: کنترل بازار ارزی یعنی مشخص شود چند درصد بازار ارزی و پولی در دست دولت است، قاچاق ارز به چه صورتی بوده و فعالیت های صرافی ها به ویژه صرافی های بدون مجوز شناسایی شود که همه این عوامل به کنترل بازار کمک می کند و سبب مقرون به صرفه شدن صادرات و واردات می شود. از این رو این کنترل ارز می تواند به موفقیت طرح های اقتصاد مقاومتی کمک کند.

منبع : ایرنا

بدون دیدگاه

نظرات بینندگان

نظرات بینندگان

پر کردن قسمت ستاره الزامی میباشد.