21 شهریور, 1395
مسئولان تصمیم گیر در وزارت نفت بخوانند؛

برنامه ششم توسعه بی‌توجه به مخازن مشترک نفت و گاز!

در برنامه ششم توسعه چه مواردی باید در حوزه نفت و گاز رعایت گردد؟ عدم برداشت مناسب از مخازن مشترک از ایرادات اساسی در بخش نفت و گاز در برنامه ششم توسعه است که بدان توجه نشده است! طبق ابلاغیه سیاست های اقتصاد مقاومتی بایستی طی چند سال اخیر در این حوزه فعال تر عمل می‌کردیم. در حال حاضر با کشورهای همسایه از جمله عربستان، عراق و… دارای مخازن مشترک هستیم این در حالی است که برداشت کشورهای دیگر به مراتب از کشور ما بیشتر است! متاسفانه در برنامه ششم هیچ اقدام خاصی در این باره نشده است!!

هدایت الله خادمی مدیرعامل سابق شرکت حفاری شمال و عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی

اقتصاد مقاومتی یعنی استفاده بهتر و بیشتر از منابع که در اختیار داریم. لذا اقتصاد مقاومتی به این معنا نیست که از منابع موجود کمتر استفاده کنیم و مهم این است که از منابع موجود حداکثر استفاده و بیشترین بهره ورداری را داشته باشیم. به عبارتی دیگر راندمان کار خود را بالا ببریم و اقتصادی تر عمل کنیم و در جاهایی که به کیفیت کار ما لطمه نمی زند و آن هزینه ها و فرآیند کار اضافی که باعث هزینه و به هدر رفتن انرژی می شود را به حداقل برسانیم. این امکانات را در اختیار داریم و می توانستیم این کارها را انجام دهیم منتهی بد عمل کردیم. زیرا این کار، مدیران متناسب با خود را نیاز دارد. این فرد باید متعهد این قول باشد و این حرف را با جان و دل بپذیرد، نه این که صرفا در حد یک حرف به آن توجه نماید و همان را به زیر مجموعه های خود انتقال دهد.

 در نگاه سیستمی و مدیریتی، زمانی که نسبت به یک موضوع توسط مدیر مجموعه اهتمام لازم وجود ندارد، دیگر هیچ انتظاری نمی توان از بدنه زیرمجموعه داشت. بر این اساس هر موضوعی که مطرح می شود باید در مرحله اول مسئولین رده اول به آن اعتقاد داشته باشند. متاسفانه در بدنه وزارت نفت چنین فضایی حکمفرماست این درحالی است که در شرایط حساسی به سر می بریم. در شرایط کنونی قیمت نفت کاهش یافته و از طرف دیگر سرلوحه حرکت و سیاست گذاری مسئولان کشور بایستی مبتنی بر اقتصاد مقاومتی باشد. این مسئله را نیز به طور خاص بایستی در برنامه ششم توسعه مشاهده کرد.

اگر مسئولین پیگیر موضوع نباشند، اقتصاد مقاومتی محقق نخواهد شد. اگر قرار است اقتصاد مقاومتی در بخش انرژی اجرا و پیاده سازی گردد، بایستی در ابتدا مسئولین ارشد مربوطه معتقد به موضوع و خود را ملزم به اجرای آن بدانند. در حال حاضر طی چند سال اخیر اقتصاد مقاومتی محقق نشده است. متاسفانه زمان بسیاری را از دست داده ایم در حالی که اگر فرمایش مقام معظم رهبری را سیره خود قرار می دادیم و یک هزارم آن را انجام می دادیم، دیگر در کشور با مشکلات عدیده مواجه نبودیم و احساس نگرانی در رابطه با تحریم و دیگر مسائل را نداشتیم. بنابراین در بخش عملکرد خوب عمل نکردیم. در حال حاضر اقتصاد مقاومتی یعنی بهترین و بیشترین بهره برداری از ذخایر منابع موجود است. اگر همین رویه در تصمیم گیری ها ادامه یابد، نه تنها اقتصاد مقاومتی محقق نخواهد شد بلکه در تدوین برنامه ششم نیز غفلت سیاست گذاری صورت خواهد گرفت و لذا کشور در آینده با مشکلات بیشتری مواجه خواهد شد.

یکی از اقدامات مهمی که باید در اقتصاد مقاومتی و برنامه ششم به آن توجه ویژه کرد مسئله برداشت از مخازن در حوزه انرژی به ویژه نفت خام و گاز است. مخازن ما دو بند دارد،۱- وجود نفت و گازی در مکان های مختلف ۲- مقداری و میزانی که می توان از این منابع برداشت کرد. به عبارتی دیگر امکان دارد از مخزنی که کشف می کنیم ۱۰ میلیون بشکه استخراج شود. بنابراین وقتی راندمان پایین باشد برداشت ما از مخزن ۲۵ تا ۳۰ درصد می شود. به عبارتی دیگر فقط ۳۰ درصد از منابع را استخراج کرده ایم و باقی منابع در اعماق زمین است. لذا برای استخراج باقی این منابع افراد و ابزارهای مخصوص به خود را می طلبد. مهم این است که چه میزان می توانیم از زیر زمین استخراج و مورد استفاده قرار دهیم به تخصص، تعهد و ابزار بستگی دارد. وقتی شما ۱۵۴ میلیارد بشکه نفت خام از مخازن را می توانید برداشت کنید، در حالی که نرخ برداشت ۲۰ الی ۳۰ درصد است هر یک درصد افزایش در میزان برداشت، حجم قابل توجهی می شود. این مسئله مهم بایستی در برنامه ششم مورد توجه جدی مسولان و برنامه ریزان باشد.

ما در خیلی مواقع به نفت و گاز توجهی کافی نداریم و لذا انان را رها می کنیم و استخراج نمی کنیم. بنابراین برای استخراج منابع باید از ابزارهای لازم، متخصصین و متعهدین استفاده کرد تا بتوانیم به این منابع دسترسی داشته باشیم. در حال حاضر علی رغم تحولات و تغییران زیاد فنی و تکنولوژی متاسفانه هنوز نیز از ابزارها و تخصص ۲۸ سال پیش برای استخراج منابع استفاده می کنیم و متاسفانه هرچه جلوتر رفته ایم، بخش مدیریت در بخش انرژی به ویژه نفت ضعیف، سیاسی و غیر متعهد شده است. لذا به همین دلیل وضعیت خوبی در کشور نداریم.

از طرفی دیگر عدم برداشت مناسب از مخازن مشترک از دیگر ایرادات اساسی در بخش نفت و گاز است. طبق ابلاغیه سیاست های اقتصاد مقاومتی بایستی طی چند سال اخیر در این حوزه فعال تر عمل می کردیم. در حال حاضر با کشورهای همسایه از جمله عربستان، عراق و… دارای مخازن مشترک هستیم این در حالی است که برداشت کشورهای دیگر به مراتب از کشور ما بیشتر است.  و برداشت بیشتر این کشورها از این مخازن باعث عقب ماندگی ما از این موضوع شد. بنابراین باید تلاش کنیم تا در مخازن مشترک هر چه سریع تر کار خود را به اتمام برسانیم و این نباشد که یک پروژه ۵ ساله را با شعار و بحث های سیاسی ادامه دهیم. بلکه در این کارهای باید بتوانیم اطمینان حاصل کنیم، این کار را توسعه دهیم، در توسعه به فکر مخازن خود باشیم زیرا مخزن یک موجود زنده است که باید بدانید چگونه باید با آن رفتار کنیم و با چه ابزاری می توانیم آن را درمان کنیم. بنابراین افزایش برداشت از مخازن به ویژه مخازن مشترک اقدامی همسو در اقتصاد مقاومتی است. یعنی از منابع موجود بیشترین بهره برداری را داشته باشیم و ضریب برداشت منابع مشترک خود را بالا ببریم. در حال حاضر عملیات برداشت گازی که در کشور ما انجام می شود، برداشت خوبی نیست. قطعا توسعه میادین مشترک باید یکی از اولویت‌ها در برنامه ششم توسعه باشد چرا که قطر توانست از این میادین برداشت کرده و بازار LNG دنیا را در اختیار بگیرد، کاری که ما نتوانستیم انجام دهیم

وقتی ضریب برداشت کشور ما افزایش پیدا کند و مخازن ما بیشتر شوند به این معنا است که ما امکانات بیشتری را برای فروش در دسترس داریم و بازار فروش مجبور است سهم بیشتری را به ما اختصاص دهد زیرا در بازار های جهان شاخص هایی به نام بازار تولید و برداشت آن کشور تولید کننده وجود دارد که بر اساس آن به کشورها سهم می دهند. به عبارتی دیگر اگر بتوانیم برداشت بیشتری از ذخایر داشته باشیم در بازار جهانی آن را بفروشیم می توانیم سهم خود را در بازار افزایش دهیم. به دلیل این که هزینه در بازار جهانی بسیار بالا است و اگر قیمت آن را با فیمت بالا نفروشیم و اگر ۴۰ درصد از این منابع را برداشت کنیم و به جای این که در اعماق آن را رها کنیم می توانیم توان اقتصادی کشور را بالا ببریم.

در حقیقت شما هم می توانید ۱ میلیارد دلار تا ۸۰۰ میلیارد دلار از این منابع به دست آورید و یا می توانید این منابع را در اعماق زمین رها کنید. بنابراین اگر این را توسعه دهیم و کیفیت برداشت از منابع بالا باشد و از طرف دیگر دسترسی به مخازن وجود داشته باشد بازار مجبور است به ما سهم بیشتری دهد. در این صورت عملکرد ما در بازار رقابت بیشتر و بهتر است، بنابراین ما در آن متضرر نمی شویم. اما در حال حاضر ذخایر راهبردی ما شرایط خوبی ندارد به دلیل این که مسئولین و مدیران مملکت هر کدام با سیاست ها و روند هایی پیش می روند که همسو با اقتصاد مقاومتی نیست و هیچ کدام به فکر ذخایر موجود، کشف ذخایر و …  در مملکت نیستند.

یکی از مسائل مهم دیگری که نیز باید مورد توجه مسئولان وزارت نفت و تدوین کننده برنامه ششم توسعه باشد این است که تا جایی که امکان دارد از خام فروشی بایستی جلوگیری شود و این یکی از اهداف مهم اقتصاد مقاومتی است. خام فروشی با اقتصاد مقاومتی و منافع ملی مغایرت دارد و به نوعی از دست دادن سرمایه است که متاسفانه این کار همچنان ادامه دارد.

نتیجه::: در برنامه ششم توسعه چه مواردی باید در حوزه نفت و گاز رعایت گردد؟ عدم برداشت مناسب از مخازن مشترک از ایرادات اساسی در بخش نفت و گاز در برنامه ششم توسعه است که بدان توجه نشده است! طبق ابلاغیه سیاست های اقتصاد مقاومتی بایستی طی چند سال اخیر در این حوزه فعال تر عمل می‌کردیم. در حال حاضر با کشورهای همسایه از جمله عربستان، عراق و… دارای مخازن مشترک هستیم این در حالی است که برداشت کشورهای دیگر به مراتب از کشور ما بیشتر است! متاسفانه در برنامه ششم هیچ اقدام خاصی در این باره نشده است!!

بدون دیدگاه

نظرات بینندگان

نظرات بینندگان

پر کردن قسمت ستاره الزامی میباشد.